Bułgaria

  • Ja bym odwiedził...
  • Poradnik kieszonkowy
  • Dziennik podróży
P1110858 - Wąwóz Trigrad

Wąwóz Trigradzki

Wąwóz Trigradzki to raj dla miłośników pięknych form skalnych, niesamowitej gry świateł, ale także fanów tzw. birdwatchingu. Miejsce to bowiem jest jednym z dwóch w Europie, gdzie można spotkać pomurnika. Dlatego nie można się dziwić, że wśród odwiedzających ten region Bułgarii jest sporo osób ze statywami i profesjonalnymi aparatami fotografujących dosłownie pośrodku wąskiej asfaltowej drogi.

czytaj
P1110670 - Rilski Monastyr_1

Monastyr Rilski

W IX w. Masyw Riły, Pirinu leżały daleko od utartych szlaków. Dlatego też liczni pustelnicy, lecz także pozostali ludzie szukający odosobnienia znaleźli w tych górach swoje miejsce. Jednym z nich był św. Iwan z Riły. Miał opinię mędrca i uzdrowiciela. Dlatego wysoko w górze rzeki Riła założył najpierw erem – czyli swoją pustelnię, zaś potem monastyr.

czytaj

BUŁGARIA KIEDY JECHAĆ?

Bułgaria zajmuje środkowo-południową część Bałkanów. Od północy poprzez Dunaj i równiny Dobrudży graniczy z Rumunią. Od zachodu z Serbią i Macedonią, od południa z Grecją i Turcją, zaś od wschodu oblewa ją Morze Czarne.

Bułgaria posiada równoleżnikowy układ gór, co powoduje, iż przez ten kraj przebiega granica stref klimatycznych. Północ nad Dunajem to jeszcze klimat umiarkowany ze zdarzającymi się okresowo silnymi mrozami łagodniejącymi w miarę przybliżania się do wybrzeża. Wnętrze kraju to śnieżne zimy i upalne lata z temperaturami dochodzącymi do +40 stopni Celsjusza. W górach Riła i Pirin na szczytach zalega wieczny śnieg. Południowy wschód i wybrzeże kraju to klimat śródziemnomorski o łagodnych zimach i ciepłych latach. Temperatury zimowe oscylują wokół 0 do +10 stopni Celsjusza, zaś latem temperatury wahają się około +30 stopni Celsjusza.

Zatem w Bułgarii sezon letni trwa od czerwca do połowy października. Jest też sezon narciarski w Górach Pirin od listopada do marca.

Wybierając się do Bułgarii możemy połączyć zwiedzanie bardzo interesującego wnętrza kraju z wypoczynkiem na wybrzeżu, gdzie naturalnie pięknych miejsc też nie brakuje.

Jeżeli jedziemy na 14 dni dobrym pomysłem jest połączenie zwiedzania wnętrza kraju z wypoczynkiem na wybrzeżu. Można to wykonać w trybie 7 + 7 dni, co oznacza pierwszy tydzień na zwiedzanie przykładowo Sofii wraz z trekingami w Masywie Riła i Pirin oraz zwiedzanie Melnika, Wąwozu Trigradzkiego, dodatkowo Monastyru Baczkowskiego, Asenovgradu, Kazanlika lub inna opcja w postaci wizyty w P. N. Madżarowo, gdzie można obserwować sępy w ich naturalnym środowisku. Potem można z kurortów nad Morzem Czarnym odwiedzić Warnę z Monastyrem Aladża, Burgas, Nessebar, Sozopol, a dla lubiących aktywny wypoczynek także Ogród Królowej Marii w Balczik i Płw. Kaliakra (z delfinami!!!).

Jeżeli jedziemy na krócej, to należy wybrać wypoczynek na wybrzeżu połączony ewentualnie ze zwiedzaniem okolic lub krótsza pętla po wnętrzu kraju.

Plażowanie w Bułgarii – jeżeli to jest głównym celem naszej podróży to najlepiej jest się wybrać na w połowie czerwca oraz we wrześniu. Wówczas na wybrzeżu Morza Czarnego w znanych kurortach jak Kawarna, Złote Piaski, Obzor, Sveti Włas, Słoneczny Brzeg, Ravda, Pomorie, Sozopol, Lozenec, Primorsko nie ma jeszcze albo już wielkich tłumów plażowiczów, hotele nie są przepełnione i jest spokojniej. Wówczas mamy ogromny wybór miejsca. Jest ponadto już bardzo ciepło i woda w morzu również pozwala się kąpać.

W góry można wybrać się na wycieczki trekkingowe, najlepiej w okresie czerwiec – sierpień. Zimą w Masywie Pirinu można też pojeździć na nartach. Najważniejszym kurortem narciarskim w Bułgaria pozostaje Bansko z dobrze rozwiniętą infrastrukturą do uprawiania sportów zimowych.

BUŁGARIA CO ZABRAĆ ZE SOBĄ?

Bułgaria wjazd do kraju

Bułgaria jest członkiem UE od 2007 r. i nie jest członkiem strefy Schengen. Zatem kontrole graniczne są utrzymane na wszystkich przejściach lądowych, lotniczych i morskich. Na granicy z Rumunią i Grecją kontrola ogranicza się do wejścia służb granicznych do autobusu i sprawdzenia dokumentów bądź w przypadku podróży samochodem też do sprawdzenia dokumentów. Na granicy z Serbią, Macedonią i Turcją kontrola graniczna jest pełna. Oznacza to kontrolę dokumentów i kontrolę celną. Na lotniskach w zależności z jakiego kraju przylecieliśmy (Strefa Schengen, inne kraje UE, kraje spoza UE), kontrola jest przeprowadzana w takim stopniu, w jakim na granicach lądowych. Do okazania przedstawiamy albo polski dowód osobisty albo paszport.

Bułgaria zdrowie

W Bułgarii nie są wymagane żadne szczepienia ochronne. Zalecane jest jednak zaszczepienie się przeciw żółtaczce typu A i B.

Ponieważ amplitudy temperatury w dzień i nocy są znaczne i istnieje ryzyko przeziębienia się bez względu na porę roku zalecam wziąć ze sobą standardowy zestaw leków: środki przeciwbólowe, dezynfekujące, tabletki na ból gardła i przeziębienie oraz przeciw biegunce. Mogą przydać się również chusteczki odświeżające, plastry, opaski usztywniające, bandaże i antybiotyk . Nie należy zapominać o zabraniu ze sobą leków, które stale Państwo przyjmują. Wszystkie leki, które są dostępne w Polsce można nabyć również w Łotwie po nieco wyższych cenach, niż w PolsceZalecam wziąć ze sobą standardowy zestaw leków: środki przeciwbólowe, dezynfekujące, tabletki na ból gardła i przeziębienie oraz przeciw biegunce. Mogą przydać się również chusteczki odświeżające, plastry, opaski usztywniające, bandaże i antybiotyk . Nie należy zapominać o zabraniu ze sobą leków, które stale Państwo przyjmują. Wszystkie leki, które są dostępne w Polsce można nabyć również w Bułgarii po cenach porównywalnych, jak w Polsce.

W przypadku wypoczynku na plażach koniecznie ze sobą należy zabrać krem do opalania UV przynajmniej 35 oraz okulary przeciwsłoneczne.

BUŁGARIA Karta EKUZ:

Warto wykonać kopie karty EKUZ, które potem okazujemy obowiązkowo lekarzowi w publicznych placówkach zdrowia.

Po przedstawieniu lekarzowi rodzinnemu Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), zostanie udzielona porada lub pomoc w ośrodku zdrowia lub w miejscu przebywania, w przypadku, gdyby osoba ta nie mogła się przemieszczać. Jeśli zajdzie konieczność wizyty u specjalisty lub przewiezienia do szpitala, lekarz wystawia odpowiednie skierowanie. Szpitale posiadają oddziały ratunkowe.

W przypadkach nagłego wzywania pomocy funkcjonują w Bułgarii dwa numery telefonów – 112, działa jednak tylko w Sofii. Gdzieindziej należy dzwonić pod numer 150.

Kiedy karta EKUZ nie działa lub nie jest honorowana?

  • Jeśli w czasie pobytu w Bułgarii zamierzamy skorzystać z porady lekarza prywatnego lub przebywamy w szpitalu prywatnym. Wówczas karta EKUZ nie jest honorowana. Należy koszty tego typu usług pokryć samodzielnie lub wykupić stosowne ubezpieczenie,
  • Przy zabiegach stomatologicznych – 1,80 do 2,00 BGN,
  • Badaniach laboratoryjnych – ok. 2,00 BGN,
  • Jeden dzień hospitalizacji kosztuje 3,60 – 4,00 BGN i należy zmieścić się w 10 dniach rocznie, bo inaczej koszty wzrastają skokowo. Jednak kobiety w ciąży i dzieci do 18 roku życia są zwolnione z tej opłaty po okazaniu karty EKUZ.
  • Kosztów transportu do kraju zamieszkania z powodu choroby,

Szerzej o służbie zdrowia w Bułgarii pod linkiem: www.nhif.bg

Bułgaria zakwaterowanie:

Bułgaria jest popularnym miejscem letniego wypoczynku w zasadzie od czasów II wojny światowej. W czasach komunistycznych także była popularnym miejscem wypoczynku dla Polaków. Późniejsze przemiany ustrojowe na około 20 lat spowodowały spadek zainteresowania krajem ze strony naszych rodaków. Dopiero mniej więcej od 2005 roku notuje się ponowny spory napływ turystów z Polski zwłaszcza w okresie wakacyjnym.

Oprócz hoteli z opcjami All Inclusive położonych gęsto na wybrzeżu czarnomorskim (Złote Piaski, Słoneczny Brzeg, Ravda, Obzor) Bułgaria proponuje tysiące pensjonatów, kwater prywatnych, czy też tańszych hoteli położonych nie bezpośrednio na plaży. Dogodnych miejsc jest tysiące. Wybierając opcje tańszego zakwaterowania nie trzeba koniecznie próbować zamawiać go z Polski, nawet w okresie letnich wakacji.

Jeśli chodzi o wnętrze kraju to z pewnością duży wybór miejsc zakwaterowania jest w Sofii.

Osobiście polecam hotele, które niekoniecznie muszą znajdować się w samym, dosyć głośnym centrum Sofii, lecz na obrzeżach np. z dobrą komunikacją w postaci linii metra. Przykładem może być:

Montesito Hotel – Bulwar „Carigradsko Szose” (бул. „Цариградско шосе” No357) – przyjemny hotel przy szosie wylotowej na Płowdiw, lecz oddzielony od ulicy masywnymi rzędami drzew, co powoduje, iż jest cichy. Kontakt: tel. +359 2 973 6246; +359 88 8004820. Ceny za noc w pokoju dwuosobowym ze śniadaniem już od 33 BGN/os. Najbliższa stacja metra „IEC Carigradsko Szose” pierwszej, tzw. czerwonej linii znajduje się po drugiej stronie ulicy. Do hotelu dojeżdża lub dochodzi się od strony ulicy Dimitra Pieszewa, potem pierwsza droga wewnętrzna w prawo. http://www.hotelmontecito.bg/

W masywach górskich położonych na zachodzie Bułgarii (Riła, Sandanski, Melnik, Bansko, Dupnitsa) nocleg można zamówić bez przeszkód na popularnych internetowych serwisach rezerwacyjnych.

W Rile godny polecenia jest Hotel Centaur położony w centrum miejscowości przy drodze do Monastyru Rilskiego. Ceny za noc już od 25 EUR za pokój + 5 EUR/os. śniadanie. http://www.hotel-centaur.com/en/about

Dla osób wybierających się na trekkingi w Masywie Pirin dobrze zatrzymać się jest w Bansku. Ponieważ jest to też kurort zimowy, nie ma specjalnie problemu ze znalezieniem noclegu w hotelu, czy kwaterze prywatnej. W Bansku jest tak duży wybór miejsc, iż warto skorzystać z popularnych wyszukiwarek noclegów. Ceny najtańszych miejsc zaczynają się od ok. 20 EUR za pokój.

W Rodopach warto spojrzeć na takie miejscowości jak Czepelare, czy Sziroka Laka. Zwłaszcza to pierwsze jest dobrym punktem wypadowym do wycieczek górskich.

I dalej na wschód, tym większy problem ze znalezieniem noclegu. W regionie Kyrdżali i Krumovgradu hotele czasem wyglądają tak, jakby czas zatrzymał się tam 30 lat wcześniej. Jednak następują pewne zmiany, czego dowodem jest fakt, iż Hotel Krumograd położony w mieście Krumovgrad niedaleko starego dworca autobusowego i jedyny, który kiedyś był dostępny w tej miejscowości, został zburzony. W okolicy zaś pobudowano trzy inne hotele, teraz już dostępne w popularnych internetowych serwisach rezerwacyjnych. Problem z dostępnością noclegów może też wystąpić w rejonie bułgarskiej Dobrudży (Szumen, Razgrad, Dobricz).

Bułgaria transport:

Bułgaria samolotem:

Bułgaria posiada sieć lotnisk, jednak komunikacja lotnicza pasażerska wewnątrz kraju jest słabo rozwinięta, ponieważ nie notuje się zapotrzebowania na tego typu usługi. Do Bułgarii z Polski w 2015 r. można dolecieć bezpośrednio na lotniska w Sofii, Burgas.

Do Sofii z Polski bezpośrednio lata LOT codziennie w godzinach 11:05 – 14:00 oraz powrotny 14:40 – 15:35.

Do Burgas do końca września 2015 r. lata bezpośrednio Wizz-Air z Warszawy Chopina i Katowic.

Bułgaria autobusem:

Autobus to popularny sposób na poruszanie się po Bułgarii.

Sofia posiada dwa duże dworce autobusowe:

Centralnaja Awtogara – www.centralnaavtogara.bg – Dworzec położony przy Bulwarze Księżnej Marii Luizy 100 koło stacji metra o tej samej nazwie. Do dworca autobusowego można dojechać autobusami komunikacji miejskiej o numerach: 60, 78, 85, 213, 214, 305, 313, 404, 413 oraz tramwajami o numerach: 1, 3, 6, 7, 9

Poniżej wykaz ważniejszych połączeń autobusowych z Centralnaja Awtogara w Sofii wraz z cenami za 2015 r.:

Destynacja

Cena w BGN/os.

Burgas 30
Warna 32
Płowdiw 14
Plewen 12
Stara Zagora 20
Wieliko Tyrnowo 22
Ruse 24
Błagojewgrad 11
Haskowo 22

Awtogara Owcza Kupel – http://avtogarazapad.wix.com/avtogarazapad – Dworzec położony w zachodniej części miasta. Z niego można dostać do mniejszych miejscowości położonych w rejonie zachodnim i południowo-zachodnim Bułgarii. Problem jest z dojazdem do tego dworca, gdyż dopiero projektuje się linię autobusową nr 512 łączącą dworzec z centrum miasta.

Z tego dworca można dojechać do takich miejscowości jak: Błagojewgrad, Gocze Delczew, Dupnitsa, Kjustendil, Riła, Saparewo,

Warnie Dworzec Autobusowy znajduje się przy długim Bulwarze Władysława Warneńczyka, dość daleko od centrum miasta. Z bulwaru nadmorskiego na piechotę idzie się około 40 – 45 minut.

http://www.autogaravn.com/

Rozkład połączeń autobusowych na najważniejszych trasach:

Destynacja

Godziny odjazdu

Wieliko Tyrnowo – Sofia Co 1,5 godziny
Szumen – Targoviste – Wieliko Tyrnowo – Sofia 5:30; 6:50; 8:30; 10:45; 11:00
Dobricz Co 30 minut
Słoneczny Brzeg – Nessebar – Burgas – Stara Zagora – Płowdiw 6:45
Ruse 7:30; 10:30; 16:00; 18:00
Bałczik – Kawarna 7:30; 8:50; 9:30; 10:20; 11:30; 13:30; 16:20; 17:20; 18:10
Albena Co 1 godzinę
Szumen 8:00; 11:45; 12:30; 14:30
Biała – Obzor – Bania – Słoneczny Brzeg – Pomorie – Burgas 8:00; 9:00; 10:30; 14:00; 17:00
Albena – Bałczik – Szabla 8:50; 11:00; 12:30; 15:00; 18:40
Obzor – Słoneczny Brzeg – Rawda – Pomorie – Burgas – Stara Zagora – Haskowo 10:00; 11:00; 14:15
Obzor – Słoneczny Brzeg – Nessebar – Rawda 11:30; 16:00; 17:00; 18:00
Płowdiw 15:30
Jambol 17:00

Burgas są dwa dworce autobusowe:

Burgas Zapad – http://burgasbus.info/burgasbus/?page_id=69 . Z tego dworca odchodzą autobusy w kierunku Warny, Wieliko Tyrnowo, Widynia, Sofii, Łowecza, Płowdiw, Sliwena.

Rozkład połączeń do ważniejszych miast z dworca zachodniego w Burgas

Destynacja

Godziny odjazdu

Warna z przystankiem w Obzor Co 1 godzinę
Wieliko Tyrnowo 7:30; 13:30
Widyń z przystankiem w Sofii 8:15
Łowecz z przystankiem w Kazanłyk 7:00; 14:00
Płowdiw 9:00; 10:20; 18:00; 18:20
Sliwen 10:30; 12:30; 14:30; 17:10; 18:10; 19:05
Sofia Co 1 godzinę

 

Burgas Jug – http://burgasbus.info/burgasbus/?page_id=69. Ten dworzec jest bardziej popularny zwłaszcza wśród osób przemieszczających się wyłącznie wzdłuż wybrzeża między Słonecznym Brzegiem i Primorskiem. Jest to dworzec przesiadkowy.

Rozkład połączeń do ważniejszych miejscowości z dworca południowego w Burgas

Destynacja

Godziny odjazdu

Cena w BGN/os.

Słoneczny Brzeg Co 10 minut; zimą co 30 minut 6
Nessebar przez Pomorie i Rawdę Co 40 minut; zimą co 1,5 godziny 6
Sozopol Co 30 minut 4,50
Pomorie Co 30 minut 3
Primorsko 11:30; 12:30 Brak danych
Ahtopol, Rezovo 9:00; 13:00; 14:00; 17:30; 19:30 Brak danych

Płowdiw mamy trzy dworce autobusowe:

Dworzec „Rodopy”, z którego dostać się można na całe południe i południowy zachód Bułgarii, od Svilengradu, przez Kyrdżali, aż po Gocze Delczew. Położony jest przy ulicy Dimitara Talewa, zresztą niedaleko centrum handlowego sieci Billa. Poniżej rozkład połączeń autobusowych z tego miejsca.

Awtogara Rodopy_Plowdiw

Dworzec Północny w Płowdiw ma raczej połączenia lokalne, ale też z niego można dostać się m. in. do Wieliko Tyrnowo, Kazanłyk, Ruse. Poniżej rozkład połączeń autobusowych z tego miejsca.

Awtogara Polnoc_Plowdiw

Awtogara Polnoc2_Plowdiw

Dworzec Południowy znajduje się w niewielkiej odległości od dworca centralnego w Płowdiw. Obsługiwane są tu połączenia z miastami i miejscowościami położonymi bezpośrednio na południe od Płowdiw oraz dużo połączeń do regionu południowo-zachodniego. Poniżej rozkład połączeń autobusowych z tego miejsca.

Awtogara Jug_Plowdiw

Awtogara Jug2_Plowdiw

Bułgaria pociągiem:

Jest to mniej popularny sposób podróżowania po Bułgarii. Jeśli chodzi o sieć połączeń kolejowych to najbardziej popularne są odcinki: Sofia – Warna i Sofia – Burgas, gdzie w okresie letnim naprawdę trudno dostać miejsce bez uprzedniej rezerwacji. Tabor kolejowy na głównych trasach to zwykle wagony poniemieckie. Poniżej wyszukiwarka połączeń kolejowych po Bułgarii:

http://razpisanie.bdz.bg/site/search.jsp

Poniżej zobaczyć można przykłady cen biletów w drugiej klasie (stan na zimę (2014/2015):

Trasa

Rodzaj

Cena w BGN/os.

Sofia – Widyń Pospieszny 13,80
Sofia – Warna Pospieszny 23,60
Sofia – Burgas Pospieszny 18,90
Sofia – Burgas Express 23,10
Sofia – Płowdiw Osobowy 7,90
Sofia – Płowdiw Pospieszny 9,00
Sofia – Płowdiw Ekspress 13,70

Dopłata do miejsca w wagonie z miejscami do leżenia – 5 BGN. Dopłata do miejsca w wagonie sypialnym 2 klasy (3-osobowy) – 10 BGN Dopłata do miejsca w wagonie sypialnym 1 klasy (2-osobowy) – 12 BGN Dopłata do miejsca w wagonie sypialnym klasy business (1-osobowy) – 18 BGN Obowiązuje zniżka powrotna – bilet powrotny jest wtedy ważny 24 godziny. Obowiązuje zniżka dla małych grup – od 3 do 6 osób.

Bułgaria samochodem:

W Bułgarii bez względu na rodzaj drogi samochód musi posiadać winietę. Obecnie system jest już bardzo uproszczony i co więcej, nie ma problemu z dostępnością winiet. Kupuje się je albo na granicy (Granica z Serbią w Kalotina tuż za granicą w budkach lub na stacji Shell po prawej stronie szosy na Sofię; w Ruse na granicy z Rumunią na pierwszej stacji przy wjeździe do miasta; w Kulata na granicy z Grecją w każdej budce znajdującej się na remontowanym kilkusetmetrowym trakcie od przejścia granicznego; w Derekoy na granicy z Turcją winietę kupuje się od urzędnika celnego), w urzędach pocztowych lub na stacjach benzynowych (nie wszystkie mają).

Nie warto jeździć bez winiety, ponieważ zwłaszcza w pasach nadgranicznych patrole policji bułgarskiej sprawdzają wyłącznie to, czy pojazdy posiadają winiety.

Do nabycia mamy dwa rodzaje winiet:

  • 7 dniowa dla samochodów osobowych za 10 BGN (cena z 2015 r.)
  • 30 dniowa dla samochodów osobowych za 25 BGN (cena z 2015 r.)

Ceny paliwa w Bułgarii są bardzo zróżnicowane. Niekiedy jest dużo taniej, niż w Polsce (1,10 EUR/1l), zazwyczaj jednak drożej niż w naszym kraju (ok. 1,50 EUR/1l).

W Bułgarii mamy następujące odcinki autostrad:

  • Sofia – Płowdiw – Nowa Zagora. Ten odcinek zostanie doprowadzony ostatecznie do Burgas.
  • Szumen – Warna. Jest to fragment odcinka z Warny do Sofii.
  • Sofia – Błagojewgrad. Ostatecznie ten odcinek zostanie doprowadzony do granicy z Grecją. UWAGA!!! Roboty drogowe zwłaszcza w okolicach miasteczka Sandanski powodują notoryczne korkowanie się trasy.

Oprócz tego są też fragmenty dróg w dobrym stanie, jak:

  • Sofia – Kalotina (granica z Serbią)
  • Ruse – Szumen
  • Swilengrad – granica z Turcją
  • Odcinki szosy nadmorskiej (Durankulak – Warna; Pomorie – Burgas)

Lokalne drogi pozostawiają wiele do życzenia. W Strandży (wybrzeże południowe), okolicach Kyrdżali oraz Rodopach średnia prędkość na jezdni nie przekracza 30 km/h z powodu dziur. Także oddalając się na 10 – 15 km od wybrzeża w głąb kraju niekiedy można spotkać drogi lokalne pozbawione zupełnie twardej nawierzchni. Paradoksem jest także obwodnica Sofii, która z północnej strony jest mocno podziurawiona i z niezliczoną ilością świateł. Po stronie południowej jest w przebudowie. Zatem opłaca się jechać przez centrum miasta.

Parkowanie samochodu w Bułgarii:

Parkowanie w Bułgarii jest płatne. Bardzo często regulowanie płatności za parkowanie odbywa się za pomocą kuponów, które nabywamy w kioskach lub u parkingowych.

WAŻNE: w dużych miastach, jak Sofia, Płowdiw, czy Warna są strefy krótkiego parkowania oznaczone na niebiesko, gdzie można zostawić auto na czas 30 minut lub 60 minut. W Sofii już w trzech strefach niebieskich płaci się za zaparkowanie sms-em. Na numer 1302 należy podać numer rejestracyjny samochodu oraz dane parkingu. Po kilku minutach otrzymuje się sms-a zwrotnego z ceną za parking. Kiedy kończy się czas parkowania dostaje się kolejnego sms-a przypominającego. System ma jedną wadę, ponieważ we wszystkich strefach niebieskich w Sofii podłączonych już do sieci łącznie nie można zaparkować na dłużej, niż 2 godziny.

Ceny parkingów oscylują zwykle koło 1 BGN za 1h. W strefach parkowania krótkiego ceny są podobne.

W kurortach takich jak Złote Piaski, Słoneczny Brzeg, czy Pomorie należy bardzo się pilnować i nie  próbować parkować poza strefami do tego przeznaczonymi. Nawet zwykłe zaparkowanie przed hotelem na dłużej może skończyć się odholowaniem samochodu.

Jedzenie w Bułgarii

Powszechnie uważa się, że kuchnia bułgarska pozostawała przez wieki pod wpływami innych wielkich ośrodków kulturalnych, jak Turcja i Grecja. Istotnie wiele dań i przysmaków bułgarskich można spotkać też w krajach ościennych. Wiele nazw miejscowych dań pochodzi z języka tureckiego, czy greckiego, jednak wyewoluowało na tyle, iż można z całą odpowiedzialnością nazwać to specjałami kuchni bułgarskiej, żadnej innej.

Przekąski

Najbardziej popularną przekąską w Bułgarii zdaje się być burek. Zresztą popularny na całych Bałkanach swoją nazwę wziął z tureckiego „borek”. Wszędzie w zasadzie oznacza to samo, tzn. jest to ciasto francuskie z nadzieniem z sera, czy mięsa. Może być też w Bułgarii z kapustą. W odróżnieniu jednak od swojego tureckiego pierwowzoru, bułgarski burek nie jest wykrajany z wielkiego ciastowego kołacza i ma mniej sypiącą się konsystencję.

Burek w niektórych regionach wyewoluował jeszcze do innej postaci. Na przykład w Rodopach można skosztować banicy rodopskiej, która też zawiera elementy ciasta francuskiego, lecz ponieważ dodaje się do niego dużo jajka i całość posypuje cukrem, przypomina to może raczej suflet, niż klasycznego bureka bałkańskiego.

Inna potrawą jest kifla, czy taka mała bułka z nadzieniem w postaci marmolady. Na wybrzeżu czarnomorskim, zwłaszcza w Burgas spotkamy słoną odmianę kifli w postaci sys sirene – bułki z parówką lub małą kiełbaską typu sis (znaną też szeroko w Turcji).

Popularne są też palaczinki – czyli naleśniki. Przyrządza się je z czekoladą lub konfiturami z figi. Największy wybór palaczinek (i także największe) zdarzyło mi się popróbować w Sozopolu.

Do alkoholu często podaje się także smażoną ostrą paprykę. Skóra na tej papryce ma charakterystyczne czarne smugi. Jest to pyrżena czuszka.

Ljutenica – bardzo dobry, pikantny sos z czerwonej papryki z dodatkiem szerokiego wachlarza ziół. Ljutenicę można kupić w słoikach w każdym sklepie na terenie Bułgarii. Łatwo się też przewozi. Uwaga!!! Staramy się nie podgrzewać Ljutenicy. Na skomponowane gorące danie nakładamy płaską łyżkę stołową sosu i rozprowadzamy po powierzchni.

Zupy

Jak na Bałkany przystało, trochę ich jest. Najpopularniejsze to:

  • Bob – ostra zupa fasolowa,
  • Czorba – ostra zupa warzywna,
  • Szkembe czorba – flaki,
  • Tarator – chłodnik na bazie jogurtu i ogórków.

Sałatki

To osobny temat. Kiedyś za czasów komunistycznych porcje sałatkowe były niewielkie. Teraz zaś można je potraktować jako danie samo w sobie. Najpopularniejszą sałatką jest szopska, charakterystyczna też dla Serbii, Macedonii, Chorwacji i Bośni. Szopska sałatka jest zmodyfikowaną wersją sałatki greckiej i składa się z ogórków, dużej ilości pomidorów, szczypty cebulki i wszystko posypane jest obficie startym owczym serem białym. W szkopskiej nie powinna występować oliwka.

Inną sałatką jest sałatka serbska, z której całkowicie znika ogórek na rzecz pomidorów i dochodzą oliwki.

Sałatka sełska jest także ciekawą wariacją. Składniki takie same jak w przypadku szkopskiej, tyle że zamiast sera mamy posypkę z jajka sadzonego.

Potrawy mięsne

Bez wątpienia w każdej restauracji, barze, czy przysłowiowej budce z kebabami dostaniemy kiufte lub kebabczeta. Kiufte to okrągłe małe kotleciki mieszczące się w zaciśniętej dłoni. Kiufte najczęściej jest z mięsa wieprzowego, w odróżnieniu od swojego pierwowzoru z Turcji. Kiufte można spożywać saute z dodatkiem czuszki lub ogórka. Należy pamiętać, iż wszędzie w Bułgarii kiufte sprzedaje się na sztuki! Kebabczeta nie ma wiele wspólnego z kebabem, jakby nazwa wskazywała. Jest to również rodzaj kotleta, tylko że podłużnego i mocno obłego najczęściej z mięsa wieprzowego. Kupuje się go na podobnych zasadach i spożywa, co kiuftety.

Giuwecz także pochodzi z Turcji. Jest to potrawa przyrządzana z duszonej papryki, bakłażanów i fasoli z dodatkiem wywaru z mięsa. Podawany w miseczce. Stąd tez jego nazwa.

Kawarma – najczęściej z dużą dawką czuszki. Jest to potrawa na bazie duszonego mięsa wieprzowego.

W regionie Kyrdżali i Krumogradu bez przeszkód dostaniemy typowe tureckie nadziewane bakłażany. W środku mogą być warzywa i zmielone mięso.

Na wybrzeżu naturalnie jest spory wybór ryb. Najczęściej można skosztować popcze. Są to smażone białe rybki w cieście naleśnikowym podawane z frytkami.

Desery

Bułgaria tę część swojej kuchni jednak skopiowała z Turcji. Podstawowym deserem bowiem jest bak ława, czyli ciasto francuskie nasączone specjalnie przyrządzanym syropem i posypane z wierzchu pistacją. Innym deserem jest kadayif, być może wizualnie podobny do bak ławy, jednak bardziej suchy i składających się wyłącznie ze specjalnego ciasta w postaci cienkich niteczek.

Osobno należy potraktować bułgarską odmianę lokum. Są to galaretki posypane cukrem pudrem, bądź orzechami. Przybyły także z Turcji, jednak w odróżnieniu od oryginału, te bułgarskie wydają się być dużo smaczniejsze.

 

Wina bułgarskie

O winach bułgarskich krąży sporo legend. Wina te także były dobrze znane w Polsce na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat, jako że olbrzymia większość produkcji win w Bułgarii szła na eksport do innych krajów tzw. „Bloku Wschodniego”. Jednak wizyta Michaiła Gorbaczowa w Bułgarii w 1985 r. i jego słowa o tym, iż Bułgarzy za dużo piją spowodował systematyczne karczowanie pól winnych przez ówczesne władze komunistyczne Bułgarii. I niestety do dziś widać skutki tych działań. Nawet na wybrzeżu można niekiedy zobaczyć stare pola winne zarośnięte teraz trawą. Na szczęście nie wykarczowano wszystkiego i powoli gospodarka winna Bułgarii wraca do czasów świetności. Jest to proces długotrwały, ponieważ jedno drzewko winne, aby dawało pożądane owoce musi podlegać pielęgnacji przez 20 lat.

W Bułgarii znajduje się pięć wielkich rejonów winiarskich:

  • Region Czarnomorski (Burgas, Razgrad, Balczik)
  • Równina Naddunajska (Plewen, Widyń)
  • Nizina Tracka (Płowdiw, Stara Zagora)
  • Region Podbałkański (Sliwen)
  • Dolina Strumy (Melnik, Błagojewgrad, Kjustendil, Petricz)

Wg mnie najlepsze wina pochodzą z Balczika (można je nabyć zwiedzając m .in. ogrody Królowej Marii w tej miejscowości) oraz z rejonu Melnika. Z tym że jeśli chodzi o sam Melnik, to nie warto kupować win proponowanych w centrum miejscowości, bo są drogie i zwykle złej jakości, zaś butelki prażą się wiele dni na słońcu. Warto zatem kupować wina z Melnika w innych rejonach kraju.

Dominującym winem na rynku jest wino czerwone lub ciemnoczerwone produkowane na bazie winogron z Melnika i Gymza. To jest tzw. Mawrud.

Jeśli do tego dodaje się jeszcze ekstrakt ze słodkiej odmiany winogron pamid powstaje wino Trakija.

Z win białych powszechnie dostępny jest Rilski MisketTamianka. Oba rodzaje pochodza z regionu Doliny Strumy.

Piwa

Bułgarzy dzielą się w zasadzie równo na dwie połowy. Jedna z nich uwielbia pić piwo Kamenitza (w charakterystycznej ciemnozielonej puszce lub podobnego koloru etykietce na butelce z wielkim napisem „Kamenitza”), druga zaś piwo Zagorka (biała puszka z przewijającym się motywem barw narodowych Bułgarii, czyli zielono-biało-czerwonych). Ja osobiście preferuję Zagorkę, ponieważ jest ciut słodsza od Kamenitzy. Te dwa rodzaje piw są najbardziej popularne, mają strony swoich fanów i dostępne są w każdym, nawet najmniejszym sklepie. Oba piwa kosztują średnio 1,50 – 2 BGN za puszkę.

Oprócz tego są naturalnie inne lokalne piwa, jak Szumensko, Burgasko (to piwo stara się złamać monopol wielkiej dwójki), czy Pirinsko.

Rakija

Rakija jest produkowana, tak jak w innych krajach bałkańskich, na sposób domowy. Każdy mieszkaniec Bułgarii, czy mały hotel ma swoją własną aparaturę do produkcji tego bardzo mocnego, przeźroczystego alkoholu. Zawartość alkoholu w rakiji nie spada poniżej 40%. Zdarzają się i takie odmiany, gdzie zawartość oscyluje wokół 75%. Oficjalnie każdy powie, że produkcja odbywa się na własne potrzeby. Sprzedaż jest trudno udowodnić, dlatego że każdy dom bułgarski posiada swój własny ogródek winogronowy, a rakija powstaje na bazie wytłoczyn ze skórek tego owocu. Rakija nie jest sprzedawana hurtowo, zatem trudno ją będzie znaleźć w sieciach sklepowych. Najlepsza jest ta podawana bezpośrednio przez gospodarza lub w lokalnej restauracji czy barze. Rakija prawie zawsze jest z dodatkami owocowymi: morelowa, grozdowa. Do rakiji zawsze podaje się napój niegazowany i sałatkę.

Markety

W Bułgarii mamy sieci marketów znanych i w Polsce jak Tesco, czy Carrefour. Także obecna jest Billa. Z tych tańszych polecić można też Aldo. Lecz często się zdarza, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach, że małe, lokalne sklepy oferują towary po niższych cenach, niż wielkie sieciówki.

Bułgaria waluta

Walutą narodową Bułgarii jest lew bułgarski (BGN). Lew dzieli się na 100 stotinek. Bardzo często w języku polskim jest używana błędna nazwa „lewa” w mianowniku. W obiegu są monety 1, 2, 5, 10, 20, 50 stotinek i 1 lew oraz banknoty o nominałach 2, 5, 10, 20, 50 i 100 lewów.

Kurs lewa jest powiązany ściśle z Euro. W Bułgarii funkcjonuje kurs sztywny BGN do EUR w wysokości 1,9558 BGN = 1 EUR. Dlatego też w każdym kantorze w zasadzie będzie ten sam kurs. Jeżeli się zdarza, iż kantory proponują kurs wymiany wyższy, niż kurs sztywny, należy unikać wymiany pieniędzy w takich miejscach. Pod względem fałszywych kantorów króluje Nessebar.

Lewy można kupić także w Polsce średnio po kursie 2,25 PLN za 1 BGN. Zmiana kursu PLN do BGN wynika wyłącznie ze zmiany kursu PLN do EUR.

Bułgaria przydatne kontakty

Elena Veleva – przewodnik po Sofii w języku polskim. Kontakt: +359 895 73 95 34; elenaveleva@abv.bg

Petja Skudjova – manager turystyczny. Pośredniczy w znalezieniu zakwaterowania zgodnie z życzeniem, przewodników oraz załatwia wszelkie niezbędne pozwolenia. Kontakt: +359 887 901051; +359 894 746076; Skype: mike_petja; https://www.facebook.com/petja.skudjova?fref=ts

P1110782 - Vihren (Pirin)

Zdobyć Vihren

Południowy zachód Bułgarii to inny świat. Wysokie góry – Riła i Pirin, za nimi Rodopy. Tereny o krwawej historii, jeszcze równo 100 lat temu pod panowaniem Turcji, sąsiada o którym nikt nie chce tam wspominać. Hm…600 lat panowania tureckiego wymazać z pamięci? To tak jakby Wrocław chciał wymazać ze swojej pamięci kilkusetletni okres osadnictwa niemieckiego.

czytaj
IMG_8976

Monastyr Aladża i okolice

Z samej Warny do Aladży można się dostać w jedyny sposób, spontaniczny, ale skuteczny. Trzeba z centrum przejść parkiem nadmorskim w okolice Delfinarium i stanąć na wylotówce. Nie doszliśmy do przystanku autobusowego, jak zajechało taxi prawie wypełnione do końca. Driver krzyknął: Aladża Rondo? 3 leva. No jak 3 leva, to 3 leva. Jedziemy.

czytaj
IMG_8931

Sozopol w jeden dzień

Jeśli komuś nudzi się już plaża w Słonecznym Brzegu, Ravdzie, czy Pomorie, może powinien pomyśleć o wypadzie do Sozopola. W zasadzie miasteczko podobne jest do Nesebyru, ale… ale jest cichsze od swojego odpowiednika z listy UNESCO, nie tak zatłoczone. Dojazd? Hm… jeśli się nie ma własnej „blaszanki” najlepiej do Sozopola dojechać z dworca autobusowego w Burgas.

czytaj
IMG_8816

Migawki z bułgarskiego wybrzeża

Sveti Włas, jak i Słoneczny Brzeg to kurorty z prawdziwego zdarzenia. Kalejdoskop językowy, faceci wyprężający klaty, zagadujący w 300 językach naganiacze do knajp, kolorowe neony i ceny przynajmniej 2 razy wyższe niż w okolicy na cichej uliczce obok. Najbardziej jednak zdumiewa mnie wielka ilość barów BBQ.

czytaj