Myanmar

  • Ja bym odwiedził...
  • Poradnik kieszonkowy
  • Dziennik podróży
30 jaskin_przewodnie

Pagoda 30 jaskiń

Zwana inaczej Umin Thoun. Leży na jednym ze wzgórz otaczających miasto Sagaing leżącym w środkowej Birmie. Zawiera 45 posągów Buddy. Ale nie mniej zapierający dech w piersiach jest widok ze wzgórza na kraj „tysiąca i jednej pagody”. Docieramy tam starą poangielską ciężarówką. I już bez butów na nogach…

czytaj
03

Pagoda Shwedagon

Najbardziej znana birmańska pagoda na świecie. Stoi w centrum Rangunu. Nieprzeliczona ilość pawilonów, wszystkie suto zdobione złotem i cennymi gatunkami drewna. W każdym pięknie rzeźbione posągi Buddy. Wokół nich zawsze dużo świeżych kwiatów.

czytaj
Birma 377

Bagan

Co łączy Bagan z Polską? Swego czasu wspólny przeciwnik w postaci armii mongolskiej. Stolica pierwszego państwa birmańskiego. Tysiące ceglanych stup buddyjskich. Kiedyś był to wielonarodowościowy prężny ośrodek miejski. Mongołowie z Tatarami najechali Bagan w 1288 r., czterdzieści kilka lat po Bitwie pod Legnicą. Miejsce napawa ciszą, spokojem i nadzieją. Jest majestatyczne.

czytaj
Birma 461

Jezioro Inle

Jezioro Inle to tzw. „must see” w Birmie. Drugi co do wielkości akwen w tym kraju. Niezmierzone bogactwo przyrody, do którego dostosowali się ludzie. To tu zobaczymy domy na palach, pływające targi, kompleksy świątynne i tę przestrzeń. Aby dotrzeć do każdego zakątka potrzebne jest wyłącznie czółno.

czytaj
Birma 174

Most tekowy U Bein

Ponoć najdłuższy i najstarszy most tekowy na świecie. Ma 1 200 metrów długości i do dziś służy jako zwykłe połączenie między dwoma brzegami jeziora Taung Tha Man. Stanowi żywy dowód cudów inżynierii dziewiętnastowiecznej bynajmniej nie europejskiej, tylko miejscowej, birmańskiej. Najlepiej przyjechać tam o zachodzie słońca.

czytaj
Birma 551

Pagody Kakku

Położone w sercu birmańskiego stanu Szan, niezliczone pagody w Kakku stanowią jeden z najbardziej niepowtarzalnych miejsc religijnych tego kraju. Trudno dostępne, zachwycają kolorystyką, detalami architektonicznymi, samym położeniem wśród okolicznych wzniesień. Są kwintesencją spokojnego życia według reguł buddyzmu therawady.

czytaj

BIRMA KIEDY JECHAĆ

Myanmar lub Związek Myanma to oficjalna nazwa kraju. Została wprowadzona w 1988 r. Jednak do dziś używa się starszej nazwy Birma, która funkcjonowała przez wiele dziesięcioleci, także w epoce kolonialnej. Pod taką postacią kojarzymy ten kraj zaliczany do regionu Azji Południowo-Wschodniej. Wiele miejsc, które odwiedzamy w tym kraju także posiada podwójne nazewnictwo, np. Yangon to Rangun, zaś Bagan to Pagan.

Birma posiada 676 tys. km2 powierzchni. Zamieszkała jest przez 52 miliony mieszkańców składających się na 135 ludów. Od północy terytorium Birmy kończy się na paśmie gór Hengduan Szan będących przedłużeniem Himalajów z najwyższym szczytem kraju – Hkakabo Razi o wysokości 5 881 m n.p.m. Od zachodu granicę z Indiami i Bangladeszem wyznaczają Góry Zachodniobirmańskie. Wschód kraju do granicy z Tajlandią i Laosem na rzece Mekong pokrywa wielka Wyżyna Szan. Na południu terytorium Birmy mocno wciska się w Półwysep Malajski. Birmę oblewają wody Zatoki Bengalskiej oraz Morza Andamańskiego będących częściami Oceanu Indyjskiego. Zatem środek kraju stanowi olbrzymi rów tektoniczny zwany równiną rzeki Irrawady ciągnący się przez cały kraj. Na nim skupia się życie i gospodarka Birmy.

Wybitnie południkowy charakter Birmy powoduje, iż kraj ten ma bardzo zróżnicowany klimat jeśli chodzi o natężenie opadów. Wysokie góry na północy sprawiają, że w Birmie panują zawsze umiarkowane lub wysokie temperatury. Na nizinach panują temperatury oscylujące wokół 25 – 27 stopni Celsjusza oraz umiarkowane opady. Troszkę zimniej jest na wyżynie Szan na wschodzie kraju, gdzie temperatura w ciągu roku oscyluje zwykle około 20 stopni Celsjusza. Przy granicy z Chinami i górach na północy klimat jest dużo ostrzejszy z temperaturami w ciągu dnia między 10 – 15 stopni Celsjusza, zaś śnieg utrzymuje się w wysokich partiach gór cały rok. Granica wiecznego śniegu w Birmie to 4 000 m n.p.m. Najgoręcej jest na południu w prowincjach nadmorskich (Arakan, Rangun i Półwysep Malajski). Tam temperatury przekraczają 30 stopni Celsjusza. Jest to także jedno z miejsc na Ziemi, gdzie sumy opadów rocznych są bardzo wysokie, dochodzące do 5 000 mm.

Najlepszym momentem na odwiedziny Birmy jest okres listopad – luty. W tym okresie najlepsze miesiące to okres 1 listopada – połowa grudnia, zaś potem druga połowa lutego. W tych momentach w Birmie jest słonecznie, ciepło, opady są małe. Unikać należy okresu świątecznego i stycznia, ponieważ większość osób z Europy Zachodniej wyrusza wówczas do Birmy i z uwagi na to, iż nadal w tym kraju panują niedostatki infrastruktury hotelowej i transportowej, w tym okresie możemy mieć problem ze znalezieniem noclegu w przyzwoitym standardzie.

Drugim dobrym momentem na zwiedzanie Birmy są 3 pierwsze tygodnie sierpnia. Jest to okres między jednym rzutem pory deszczowej (maj – lipiec) i drugim (koniec sierpnia – październik). W okresie tym należy się spodziewać opadów każdego dnia, jednak nie są one mocno intensywne. Tym niemniej może się zdarzyć, iż drogi w centralnej Birmie (np. łączące Yangon/Rangun z Mandalay i Bagan/Pagan) będą nieprzejezdne. W okresie tym także na wyżynie Szan, nad Jeziorem Inle mogą nas spotkać zimne, porywiste wiatry.

Nie należy jechać do Birmy w okresie marzec – początek maja. Jest to okres tuż przed pierwszym rzutem monsunowym. Wówczas panują niesamowite upały, zwłaszcza na równinie Irrawady dochodzące do 50 stopni Celsjusza. Na południu zaś wilgotność wzrasta do prawie 100%.

BIRMA CO ZABRAĆ ZE SOBĄ

Birma wiza, Myanmar wiza:

Na wjazd na terytorium Birmy potrzebna jest wiza. Birma proponuje następujące rodzaje wizy:

  • turystyczna na okres 28 dni, UWAGA!!! nie można jej przedłużyć,
  • biznesowa (jednokrotna, wielokrotna) na okres od 10 tygodni do 12 miesięcy z możliwością przedłużenia,
  • tranzytowa na okres 24 godzin z możliwością przedłużenia. Niestety obowiązuje dla wybranych krajów. Obecnie (stan na 2015 r,) Polska nie znajduje się na liście krajów, których obywatele mogą uzyskać wizę tranzytową. Wiza tranzytowa nie jest także obecnie przeznaczona dla osób, które podróżują przez Birmę w celach turystycznych.
  • medytacyjna na okres do 3 miesięcy z możliwością przedłużenia. Wiza ta jest przeznaczona wyłącznie dla osób udających się do Birmy na studia z zakresu medytacji Buddyzmu Therawady.

Aby uzyskać wizę wielokrotnego wjazdu trzeba osobiście udać się do jednej z ambasad Birmy.
Wiza turystyczna do Birmy jest ważna w przeciągu 90 dni od jej uzyskania. W tym okresie na terenie Birmy turyści mogą przebywać do 28 dni.

Wizę możemy uzyskać poprzez:

  • e-visa dostępna na stronie http://evisa.moip.gov.mm – dla przekraczania granicy w portach lotniczych Yangon/Rangun, Mandalay i Naypyidaw. Rodzaje wiz: turystyczna, biznesowa
  • w ambasadzie – dla przekraczania granicy lądowej z Tajlandii, Chin, czy Indii. Rodzaje wiz: turystyczna, biznesowa, tranzytowa

E-visa
Dokumenty wymagane do aplikowania o e-visa (stan na 2015 r.):

  • Zeskanowana pierwsza strona paszportu. Paszport musi być ważny minimum 6 miesięcy od zadeklarowanej daty wyjazdu z Birmy. Skan musi mieć format .jpg oraz pojemność maksymalnie 3MB.
  • Fotografia

Parametry fotografii niezbędne do jej wgrania na formularz aplikacyjny i do zatwierdzenia przez władze imigracyjne Birmy:

  • Format .jpg, w kolorze.
  • Pojemność maksymaalnie 2 MB.
  • Rozmiar zdjęcia 4,6 cm x 3,8 cm.
  • Zdjęcie powinno prezentować całą głowę z otwartymi oczami skierowaną na obiektyw.
  • Tło powinno być białe lub jasne bez cieni.
  • Zdjęcie nie powinno zawierać linii ani innych znaków ograniczających.

Poniżej przykład, jakie zdjęcie obowiązuje, a jakich nie powinno załączać się do formularza aplikacyjnego wizy do Birmy.
Rodzaje fotografii do wizy
Źródło: http://evisa.moip.gov.mm

Wchodząc na stronę http://evisa.moip.gov.mm klikamy ikonkę „Apply for a visa”, zaś następnie mamy do wyboru:

  • Rodzaj wizy – Możemy aplikować o wizę turystyczną lub biznesową.
  • Miejsce przylotu – do wyboru lotnisko w Yangon/Rangun, Mandalay lub Nyipidaw. W znakomitej większości wybierzemy albo Yangon albo Mandalay.
  • Wybieramy kraj pochodzenia.

Następnie wyskakuje nam okno, gdzie są zapisane warunki, na jakich uzyskamy wizę turystyczną lub biznesową do Birmy. Należy je zaakceptować.

Drugi krok to wypełnienie formularza, gdzie należy podać Imię i Nazwisko zgodne z danymi w paszporcie!!!. Tzn. jeśli ktoś ma dwa imiona w paszporcie, to wpisuje dwa.
Uwaga!!!:

  • Polskie litery nie są przyjmowane w formularzu,
  • Osoby z podwójnym nazwiskiem nie wpisują kreski tylko oddzielają człony nazwiska spacją.

Następnie wybieramy płeć, wpisujemy datę urodzenia, kraj urodzenia i wykonywany zawód. To ostatnie jeszcze kilka lat temu decydowało o przyznaniu wizy lub nie. Była cała gama zawodów takich jak: nauczyciel, student, finansista, dziennikarz, ekonomista, wolontariusz, literaturoznawca, które nie były mile widziane przez rząd Birmy. Od 2013 r. teoretycznie nie ma to znaczenia. Natomiast należy być przygotowanym, iż nawet jeśli uzyska się wizę, urzędnik imigracyjny może nie wpuścić na teren kraju widząc, że osoba wykonuje jeden z w/w zawodów.

Potem podajemy adres zamieszkania, kraj, kod pocztowy.

Kolejną kwestią jest wybór rodzaju noclegu. Tego nie można pominąć. Najlepiej wybrać opcję hotel. Bo ma najszersze znaczenie. Dalej wpisujemy miejsca naszych noclegów. Wystarczy podać dane pierwszego hotelu, który zarezerwowaliśmy.
Kolejna sekcja wniosku o wizę do Birmy zawiera dane kontaktowe, na które przyjdzie „list przewodni (eVisa approval letter)”. Należy wpisać e-mail i telefon kontaktowy.

Ostatnią obowiązkową sekcją są dane paszportowe. Należy zwrócić na to należytą uwagę, gdyż niezgodności w tej części są kolejną podstawą do odrzucenia wniosku przez władze imigracyjne (niezgodność numerów paszportu z tym w dokumencie i tym we wniosku, błędna data końca ważności paszportu)

Osoby korzystające z usług biur podróży na terenie Birmy lub wykupujących pakiety turystyczne na terenie Birmy uprasza się o wpisanie nazwy i telefonu kontaktowego do biura.

Osoby podróżujące z dziećmi do 7 roku życia, które są wpisane w paszport osoby starającej się o wizę, muszą rozwinąć menu i wpisać dodatkowo imię i nazwisko dziecka zgodnie z tym jak jest w paszporcie, datę urodzenia i płeć.

Płatność za wizę do Birmy odbywa się on-line z użyciem kart kredytowych. Płatność w walucie USD.

Opłaty za e-wizę do Birmy:

  • turystyczna – 50 USD,
  • biznesowa – 70 USD.

Po dokonaniu płatności otrzymuje się na zadeklarowany adres e-mail potwierdzenie wraz z informacją, kiedy tzw. „list przewodni (eVisa approval letter)” przyjdzie na naszą skrzynkę odbiorczą. Zwykle są to 3 dni robocze nie wliczając sobót, niedziel oraz świąt narodowych w Birmie.

Po wylądowaniu na którymś z trzech lotnisk, poprzez które można wjechać na teren Birmy z e-wizą trzeba będzie okazać:

  • Paszport,
  • Wydrukowany List przewodni (eVisa approval letter), gdzie znajduje się numer wizy,
  • Kopię rezerwacji zakwaterowania – nie zawsze sprawdzają,
  • Bilet powrotny z Birmy – przeważnie sprawdzają, czy mamy.

Wiza w ambasadzie
Jeśli ktoś nie dowierza nowym technologiom lub potrzebuje wjechać do Birmy lądowo (z Tajlandii, Chin, czy Indii) powinien złożyć dokumenty aplikacyjne w którejś z ambasad Birmy.

Ambasada Birmy w Berlinie
Adres potrzebny na kopertę:
Embassy of the Republic of the Union of Myanmar
Thielallee 19, 14195 Berlin

Tel.: +49 30 20 61 57 0
Fax: +49 30 20 61 57 20
E-Mail: info@botschaft-myanmar.de
Godziny składania wniosków: Pon-Pt g. 10.00-12.00
Godziny odbioru paszportów z wizą: Pon-Pt g. 13.00-14.00
http://www.botschaft-myanmar.de/

Dokumenty potrzebne do aplikowania o wizę turystyczną do Birmy:

  • Paszport ważny 6 miesięcy od daty wyjazdu z Birmy.
  • Wypełnione 2 wnioski o wizę turystyczną dostępne pod linkiem http://www.botschaft-myanmar.de/resources/Tourist+Visa+20120627.pdf. W tym wniosku oprócz tych kwestii opisanych wcześniej przy okazji e-wizy należy jeszcze wypełnić pola dotyczące wyglądu osobistego: kolor oczu, włosów, wzrost oraz cera.
  • 2 fotografie paszportowe przyklejone (nie przypinać spinaczem ani zszywką) jedna do każdego wypełnionego wniosku.
  • 25 EUR w gotówce lub dowód opłaty wizowej na tę samą kwotę dokonanej przelewem bankowym na konto: Deutsche Bank AG; Unter den Linden 13-15, D-10117 Berlin
    account No.: 4350773, bank code: 100 700 00, Swift Code: DEUTDEBBXXX, IBAN: DE 78100700000435077300 – UWAGA!!! dopóki nie dostaną przelewu (a może on iść nawet 10 dni) nie wyrobią wizy.
  • Pusta koperta zaadresowana na nasze dane, gdzie włożą paszporty z wizą.
  • Znaczki niemieckie przyklejone na kopertę zwrotną lub jeśli ich nie mamy, 10 EUR w gotówce.

Wszystkie w/w elementy (w tym gotówkę na opłatę wizową i znaczki) wsadzamy w jedną kopertę i kurierem przesyłamy na adres ambasady Birmy w Berlinie. Cały proces przesyłki, płatności, wyrabiania oraz przesyłki zwrotnej może potrwać 2 lub 3 tygodnie!!!

Opłata za wizę turystyczną w ambasadzie Birmy w Niemczech – 25 EUR (+ 10 EUR na niemieckie znaczki)

Dokumenty potrzebne do aplikowania o wizę biznesową do Birmy:

  • Zestaw dokumentów, jak przy wizie turystycznej (paszport, fotografie, formularze aplikacyjne, dowody opłat wizowych, znaczki). Formularz aplikacyjny dostępny pod linkiem: http://www.botschaft-myanmar.de/resources/business_entry+visa+form.pdf. Z tym, że w tym formularzu należy jeszcze wypełnić adres osoby opiekującej się nami na terenie Birmy (osoba prywatna, instytucja, przedsiębiorstwo birmańskie) oraz cały punkt dotyczący zabezpieczenia finansowego na okres pobytu w Birmie (ilość posiadanych środków wyrażonych w walucie posiadania, nazwę banku, numer konta).
  • Imienne zaproszenie w języku angielskim wystosowane od organizacji birmańskiej, gdzie wyszczególniony zostanie powód przyjazdu, okres pobytu. Przy wizie wielokrotnego wjazdu potrzebne są 2 takie listy.

Opłata za wizę biznesową w ambasadzie Birmy w Niemczech:

  • 35 EUR (+ 10 EUR na niemieckie znaczki) w przypadku wizy jednokrotnego wjazdu na czas 10 tygodni pobytu,
  • 80 EUR (+ 10 EUR na niemieckie znaczki) w przypadku wizy wielokrotnego wjazdu na czas 6 miesięcy pobytu,
  • 160 EUR (+ 10 EUR na niemieckie znaczki) w przypadku wizy wielokrotnego wjazdu na czas 12 miesięcy pobytu.

Dokumenty potrzebne do aplikowania o wizę medytacyjną do Birmy:

  • Paszport ważny co najmniej 6 miesięcy od daty wyjazdu z Birmy.
  • Wypełniony jeden formularz DPPS (Department for the Promotion and Propagation of the Sasana). Dokument poświadczający chęć zgłębiania sztuk medytacyjnych Therawady. Formularz aplikacyjny pod linkiem: http://www.botschaft-myanmar.de/resources/Meditation+visa+forms+20120627.pdf.
  • Wypełnione 2 wnioski aplikacyjne dostępne także pod w/w linkiem. Wniosek ten jest taki sam, jak wniosek o wizę biznesową.
  • List przewodni w języku angielskim do ambasady Birmy ws podjęcia studiów nad Buddyzmem Therawady w Birmie.
  • Krótki życiorys w języku angielskim – dobrze w nim wyeksponować dotychczasowe doświadczenia i studia nad medytacją.
  • Imienne zaproszenie z centrum medytacji na terenie Birmy z podpisem szefa ośrodka (Sayadaw).
  • Podpisane oświadczenie w języku angielskim, iż ubiegający się o wizę medytacyjną do Birmy będzie przestrzegał wszystkich praw obowiązujących na terenie tego kraju oraz praw wynikających ze stosowania medytacji Sasana.
  • 3 fotografie paszportowe o parametrach, jak w innych rodzajach wiz, przyklejone (nie przypinać spinaczem ani zszywką) każda jedna do formularza DPPS i dwóch formularzy aplikacyjnych o wizę.
  • 35 EUR w gotówce lub dowód opłaty wizowej na tę samą kwotę dokonanej przelewem bankowym na konto: Deutsche Bank AG; Unter den Linden 13-15, D-10117 Berlin
    account No.: 4350773, bank code: 100 700 00, Swift Code: DEUTDEBBXXX, IBAN: DE 78100700000435077300 – UWAGA!!! dopóki nie dostaną przelewu (a może on iść nawet 10 dni) nie wyrobią wizy.
  • Pusta koperta zaadresowana na nasze dane, gdzie włożą paszporty z wizą.
  • Znaczki niemieckie przyklejone na kopertę zwrotną lub jeśli ich nie mamy, 10 EUR w gotówce.

UWAGA!!!
O wizę medytacyjną należy starać się przynajmniej na 2 miesiące przed planowanym wyjazdem do Birmy. Później może zostać przedłużona na miejscu.

Opłata za wizę medytacyjną – 35 EUR (+ 10 EUR za znaczki).

UWAGA!!!
W przypadku wyrabiania wizy inną drogą, niż elektroniczna, dzieci wpisane do paszportu dorosłego muszą mieć oddzielną wizę!!!

Ambasada Birmy w Bangkoku
Adres: 132, Sathorn Nua Road, Bangkok 10500
Telefony kontaktowe: (662) 234-4698, 233-7250, 234-0320, 637-9406
Godziny składania wniosków: Pon-Pt g. 9.00-12.00
Godziny odbioru paszportów z wizą: Pon-Pt g. 15.30-16.30
http://www.myanmarembassybkk.com/

Ambasada Birmy w Bangkoku_lokalizacja
Źródło: http://www.myanmarembassybkk.com/?page_id=61

Ambasada Birmy w BAngkoku_wizja

W ambasadzie w Bangkoku obowiązuje lista takich samych dokumentów, jak w ambasadzie w Berlinie, jeśli staramy się o wizę turystyczną, biznesowąmedytacyjną. Drobną, techniczną zmianą jest to, że jedno zdjęcie paszportowe przyklejamy do wniosku, zaś drugie przypinamy spinaczem! Wyposażmy się także w kopię paszportu, na wszelki wypadek. Od 2017r. kopię paszportu i zdjęcia można wykonać na miejscu przy ambasadzie. [Aktualizacja dzięki Anna Konopek]. Poniżej linki do wniosków, które możemy sobie wypełnić przed udaniem się do ambasady:

Opłaty wizowe w ambasadzie Birmy w Bangkoku:

Wiza turystyczna [Aktualizacja cen wiz turystycznych ze stycznia 2017 r. dzięki Annie Konopek]:

  • W ciągu 2 dni roboczych – 1 600 BHT.
  • Na następny dzień – 2 150 BHT.
  • W ciągu dnia – 2 300 BHT.

Wiza biznesowa:

  • Jednokrotnego wjazdu na okres 10 tygodni pobytu – 1 440 BHT.
  • Wielokrotnego wjazdu na okres 6 miesięcy pobytu – 7 200 BHT.
  • Wielokrotnego wjazdu na okres 12 miesięcy pobytu – 10 000 BHT.

Wiza medytacyjna – 1 440 BHT

Z uwagi na to, że ambasada Birmy położona jest w takim miejscu miasta, gdzie zwłaszcza rano są potężne korki. Należy wziąć pod uwagę to, iż z centrum jedzie się pod ambasadę 30 – 40 minut. Z lotniska Suvarnabhuni, które obsługuje loty rejsowe może to zająć nawet 1,5 godziny. Z lotniska Dong Mueng, gdzie wylądujemy liniami Air Asia zajmuje to ponad 2 godziny. A warto pojawić się 20 minut przed otwarciem wydziału konsularnego ambasady Birmy, bo zwłaszcza w sezonie (listopad – luty) są spore kolejki. Wniosek możemy spróbować wypełnić czekając w kolejce. Po sprawdzeniu dokumentów w zależności od typu wizy oraz uiszczeniu opłaty w bahtach (I TYLKO W BAHTACH) w zależności od trybu rozpatrywania otrzymujemy potwierdzenie w formie paragonu. PARAGON ZACHOWUJEMY, NIE GUBIMY GO!!! Z paragonem wracamy po odbiór wizy, sprawdzamy, czy dane się zgadzają z tymi w paszporcie.

Ambasada Birmy w Pekinie
Ponieważ coraz bardziej popularne są trasy wjazdu do Birmy z chińskiego Yunanu, podaję także możliwość wyrobienia wizy do Birmy w Chinach. Jedna drobną przeszkodą jest fakt, iż można to zrobić wyłącznie w Pekinie lub Kunmingu.

Adres: No. 6, Dong Zhi Men Wai Street; Chao Yang District, Beijing, 100600
Email – info@myanmarembassy.com
Tel (0086) 10 6532 0359 wew. 15 lub 23
Godziny składania wniosków: pon-pt g. 9.30 – 11.30
Godziny odbioru dokumentów z wizą: pon-pt g. 16.00 – 17.00
http://www.myanmarembassy.com

Dojechać można w następujący sposób:

      • Autobusem nr: 117, 416, 635, 909 i wysiąść na przystanku o nazwie „Xing fu North bus station” lub „Xing fu bus station”. Następnie trzeba iść ok. 600 metrów wzdłuż ulicy, na której jest przystanek, aż zobaczymy niepozorny, socjalistyczny trzykondygnacyjny budynek o kolorze różowym wyglądający jak szkoła z ochroną przed bramą.
      • Metrem – Line 10 do przystanku „Agricultural Exhibition”. Na tej stacji kierować się do wyjścia „Exit D2 Southwest”. Zaś potem pieszo ok. 400 metrów.

Dokumenty potrzebne do aplikowania o wizę turystyczną do Birmy:

      • Paszport ważny 6 miesięcy od daty wyjazdu z Birmy.
      • Jeden wniosek aplikacyjny dostępny na stronie http://www.myanmarembassy.com/file/Visa%20Form.doc
      • 1 fotografia paszportowa.
      • Kopię rezerwacji lotu do Birmy i lotu powrotnego.
      • List przewodni do wydziału konsularnego ambasady zawierający krótki opis ubiegającego się o wizę: wykonywany zawód, cel wizyty, deklarowaną datę przyjazdu i wyjazdu z Birmy.

Opłata za wizę turystyczną wynosi 200 RMB.

Dokumenty potrzebne do aplikowania o wizę turystyczną do Birmy:

      • Paszport ważny 6 miesięcy od daty wyjazdu z Birmy.
      • Jeden wniosek aplikacyjny dostępny na stronie http://www.myanmarembassy.com/file/Visa%20Form.doc
      • 1 fotografia paszportowa.
      • Kopię rezerwacji lotu do Birmy i lotu powrotnego.
      • List przewodni w języku angielskim do wydziału konsularnego ambasady zawierający krótki opis ubiegającego się o wizę: wykonywany zawód, cel wizyty, deklarowaną datę przyjazdu i wyjazdu z Birmy.
      • Imienne zaproszenie od organizacji, instytucji, przedsiębiorstwa z terenu Birmy.

Opłata za wizę biznesową wynosi 300 RMB.
Wiza biznesowa z terytorium ChRL jest wydawana wyłącznie na 10 tygodni.

Konsulat Birmy w Kunmingu
Adres: No.99, Ying Bin Lu, Guan Du Qu, Kunming Yunnan Province
E-mail: mcgkunming.cn@gmail.com
Tel. 86(871) 681 628 04, 681 628 14, 681628 18
http://www.mcgkunming.org

Dokumenty potrzebne do aplikowania o wizę turystyczną do Birmy:

Opłata za wizę turystyczą wynosi 200 RMB.

Aby wyrobić w konsulacie w Kunmingu wizę biznesową trzeba mieć taki sam zestaw dokumentów, jak w ambasadzie Birmy w Pekinie, lecz tu żądają dodatkowo listu polecającego od firmy chińskiej!!!

Birma wjazd do kraju:

Do Birmy można dostać się samolotem lub drogą lądową. Na terenie kraju znajdują się 3 lotniska obsługujące loty międzynarodowe: Yangon/Rangun, Mandalay i Naypyidaw. W Yangon/Rangun jeszcze do niedawna było tak, że po przylocie najpierw przechodziło się kontrolę bezpieczeństwa, zaś potem kontrolę paszportową. O dokumentach, jakich mogą zażądać oficerowie służ granicznych pisałem w sekcji poświęconej e-wizie.

Birma – dojazd z Tajlandii:
Od sierpnia 2013 r. Birma posiada cztery przejścia graniczne dla ruchu lądowego z Tajlandią. Są to (pierwsza nazwa birmańska, druga tajska):

      • Tachileik/Mae Sai – najpopularniejsze przejście graniczne dla osób, którym kończy się prawo bezwizowego pobytu na terenie Tajlandii. Znajduje się 65 km na północ od tajskiego Chiang Rai w tak zwanym „Złotym Trójkącie Narkotykowym”. Tachileik jest małą mieściną położoną w autonomicznym regionie Szan (jednocześnie największym w całej Birmie), tym samym, gdzie leży Heho i Jezioro Inle. Dlatego z tego miejsca można złapać połączenie samolotem do Heho i do Mandalay.
      • Myawaddy/Mae Sot – obecnie potencjalnie najlepsza opcja lądowego wjazdu do Birmy. Przejście znajduje się ok. 100 km na zachód od miasta Tak leżącego na głównej szosie Tajlandii (nr 1) łączącej Bangkok, Ayutthaya z Chiang Mai. Do Mae Sot można dojechać autobusem w ok. 8 godzin z Bangkoku. Koszt 350 BHT/os. Następnie pieszo przekraczamy granicę okazując paszport z wizą. Z Myawaddy kursuje do Rangunu autobus. Koszt przejazdu ok. 15 USD/os. (obejmuje cenę biletu i prowizję dla naganiaczy). Czas podróży – 13 godzin. Ze względu na to, iż droga do Rangunu wiedzie przez góry i że jest wąska, czasami pozbawiona dobrej nawierzchni, panuje na niej ruch wahadłowy – tzn. w nieparzyste dni komunikacja odbywa się z Myawaddy do Rangunu, zaś w parzyste dni jest ruch odwrotny. Dlatego połączenie autobusowe Myawaddy – Rangun realizowane jest wyłącznie w dni nieparzyste!!! (stan na 2014 r.). Warto o tym pamiętać, gdyż w Myawaddy nie ma praktycznie możliwości przenocowania.
      • Kawthaung/Ranong – również popularne przejście dla turystów z tajskiej wyspy Phuket, którym kończyła się wiza w Tajlandii. Przejście znajduje się w najbardziej na południe wysuniętym skrawku terytorium Birmy. W mieście Kawthaung jest dużo barów, czy kasyn, ostatnio podupadłych trochę, w miarę jak Tajlandia znosi obostrzenia wizowe przy wjeździe do siebie. Ale Kawthaung ma port lotniczy skąd można złapać połączenie do Myeik i do Dawe, skąd dwa razy dziennie samoloty latają do Rangunu lub bezpośrednio do Rangunu.
      • Htee Kee/Phunaron – przejście graniczne na poziomie tajskiego Kanchanaburi. Ze względu na całkowity brak jakiejkolwiek infrastruktury po stronie birmańskiej, z tego miejsca nie przedostaniemy się do centralnych rejonów Birmy.

Birma – dojazd z Chin:
Jedyne przejście graniczne lądowe Birmy z ChRL znajduje się w miejscowości Muse/Ruili. Wg stanu na 2014 rok wjechać można było niestety tylko z Chin na teren Birmy. Odwrotnie już nie. Oprócz wizy wyrobionej w ambasadzie Birmy w Pekinie trzeba było mieć też voucher chińskiego biura podróży obejmujący transport na trasie Kunming w chińskim Yunanie do Hsipo w Birmie. Ceny takiego vouchera wahały się w granicach 1 200 – 1 500 RMB. Ponieważ warunki przekraczania granicy chińsko-birmańskiej są nadal niepewne proponuję przed wyjazdem rozpatrzyć tę opcję, czy jest w ogóle możliwa.

Birma – dojazd z Indii:
Obecnie dostępnym przejściem granicznym dla obcokrajowców jest to w Tamu (prowincja Sagaing)/Moreh (indyjski stan Manipur). Można ją przekroczyć w dwie strony, jednak należy mieć specjalne pozwolenie w postaci vouchera podróżnego wyrabianego albo po stronie birmańskiej albo po stronie indyjskiej, w którymś z biur podróży. Koszt vouchera po stronie birmańskiej to ok. 50 USD. Można go przykładowo wyrobić w agencji Exotic Myanmar Tours w Yangon/Rangunie (adres: No.255, Room No.1504, 15th Floor, Olympic Tower, Bo Aung Kyaw Street, Kyauktada Tsp, Yangon). To niedaleko Pagody Sule. Przychodzimy, piszemy przysłowiowo „na kolanie” program 20 dniowego pobytu w Birmie obejmującego trasę od Yangon/Rangun do granicy birmańsko-indyjskiej w Tamu. Płacimy taksę w wysokości 50 USD i czekamy ok. 15 dni na otrzymanie elektronicznej kopii pozwolenia, którą możemy sobie albo wydrukować albo odebrać osobiście, jeśli akurat możemy. Na pozwoleniu nie zobaczymy naszych danych personalnych, tylko narodowości, lecz nikt nie robi na granicy z tego powodu problemów. Na granicy Birmy z Indiami bardzo często też birmańscy pogranicznicy twierdzą, że żadnego pozwolenia mieć nie trzeba.
Granicę Tamu/Moreh przekracza się pieszo.
Nie można za to z Indii wjechać do Birmy. Miejscowe władze w Moreh wydają tylko jednodniowe pozwolenia obcokrajowcom na przejazd do birmańskiego Tamu.

Birma zdrowie:

W Birmie nie są wymagane żadne szczepienia ochronne. Zalecane jest jednak zaszczepienie się przeciw żółtaczce typu A i B, polio i tężcowi. Dodatkowo można zaszczepić się przeciwko durowi brzusznemu.

Polskie instytuty chorób tropikalnych zalecają przyjmowanie leków antymalarycznych, tłumacząc to tym, iż Birma ze względu na swoje ukształtowanie terenu posiada specyficzny mikroklimat, który powoduje 100% występowanie malarii na terenach o wysokości poniżej 1 000 m n.p.m. Zatem dotyczy to większości obszarów, po których podróżujemy w tym kraju (Rów rzeki Irrawady – Rangun, Mandalay, Sagaing, Bagan, Mrauk U, Pegu). Nie ma żadnego ryzyka zarażenia się malarią w Rangunie i aglomeracji Mandalay. Jeśli chodzi o pozostałe regiony, to w moim odczuciu, decyzja o przyjmowaniu leków antymalarycznych lub nie, powinna wynikać z decyzji o rodzaju noclegów, jakie będziemy mieli na terenie Birmy.
Osoby wybierające zakwaterowanie o wysokim standardzie raczej nie muszą przyjmować preparatów antymalarycznych, gdyż obsługa tego typu obiektów zwykle raz na dzień odkaża profilaktycznie cały obszar.
Osoby, które będą spać w hotelach o niższym standardzie, guesthouse’ach lub wybiorą namiot powinny przede wszystkim zachować następujące środki ostrożności. Sprowadza się to do:

      • zastosowanie indywidualnych środków ochrony osobistej: moskitiera, repelenty (z zawartością 30-50% DEET – N,N-diethyl-meta-toluamide).
      • walki z komarami.

Jak postępować z komarami, czego nie lubią komary?

  • Komary przyciągają wszelkie zapachy. Są to zapachy perfum, potu, zapach ciała jak również jego ciepło. W celu uniknięcia ugryzień starajmy się nie używać kosmetyków perfumowanych, a także zadbać o to, aby nasze ciało było możliwie suche (używać bezzapachowych dezodorantów do ciała).
  • Chodzimy w jasnych ubraniach z długimi rękawami i nogawkami – ciemne kolory przyciągają komary. Strój nie może być również zbyt obcisły, aby komary nie mogły się przez nie przebić do naszego ciała.
  • Jemy witaminę B12 codziennie. Nie ma obawy – do tej pory nie są znane objawy przedawkowania B12, zresztą przy odpowiedniej diecie, np. regularnemu spożywaniu siemienia lnianego organizm sam wytwarza dodatkowe porcje witaminy B12. Dzięki niej komary będą nas omijać szerokim łukiem. Minusem jest tylko delikatny lecz nieprzyjemny zapach potu.
  • Komary nie cierpią wanilii. Zatem przyda się z niej ekstrakt, który należy nałożyć na nadgarstki lub za uszy (miejsca gdzie puls jest mocniej wyczuwalny). Jedni uważają, że efekt uzyska się wówczas, jeśli natrzemy całe ciało oraz ubranie. Niektórych obroni przed ukąszeniami komarów zwykły kosmetyk o zapachu waniliowym, inni zaś potrzebują czystego ekstraktu.
  • Czosnek. Dobry, jeśli wybieramy się pod namiot lub na wycieczkę po podmokłym terenie. Możemy go przyjmować w postaci pasty z mielonego czosnku i wody. Nałóżmy ją w miejsca, gdzie puls jest mocniej wyczuwalny, na nadgarstki, za kolana, na buty, kostki, za uszy i na twarz. Pasta czosnkowa nie może dostać się do oczu! Dobrze jest również zjeść 1-2 ząbki czosnku. Wówczas jego zapach będzie wydzielał się wraz z naszym potem.
  • Olejki eteryczne. Zmieszajmy wybrane olejki eteryczne z alkoholem lub wodą destylowaną i spryskajmy tym swoje ciało i ubranie. Do olejków możemy dodać również kilka kropki olejku dla dzieci i wetrzeć w ciało.
    Olejki, których nie lubią komary:
    – olejek lawendowy
    – olejek citronella
    – olejek eukaliptusowy
    – olejek kocimiętki
    – olejek Penny Royal
    – olejek wrotycza pospolitego
    – olejek bazylii
    – olejek cedrowy
    – olejek tymianek
    – olejek z drzewa herbacianego
    – olejek miętowy
  • Jeśli nie mamy akurat przy sobie olejków eterycznych, jednak mamy w ogrodzie zioła, możemy zerwać liście, zmiażdżyć je i pocierać nimi ubrania i skórę. Można je również zaparzyć w wodzie, a potem używać do spryskiwania. Zioła, których nie lubią komary to: bazylia, lawenda, kocimiętka, pennyroyal, wrotycz pospolity, nagietek.
  • Nosimy opaski na rękę przeciw insektom (Mosquito-Band) – są to wodoodporne opaski nasączone olejkami eterycznymi.
  • Używamy gotowych środków odstraszających komary takich jak Off, środki zawierające Deet (np. Mugga) itp.
  • Możemy też nosić ze sobą ultradźwiękowe breloki odstraszające komary (można dostać na platformach sprzedażowych typu Allegro).

Decydując się jednak na przyjmowanie leków przeciw malarii pamiętajmy o ich wpływie na nasz organizm w warunkach wysokiej temperatury i odmiennej flory bakteryjnej.

Rodzaje leków antymalarycznych:

  • Malarone – 1 tabl. (250mg/100mg) dziennie w czasie posiłku, o tej samej porze dnia, rozpoczynając 1-2 dni przed wyjazdem w rejon malaryczny, kontynuując w trakcie pobytu oraz stosując profilaktykę przez 7 dni po powrocie. Daje najmniej objawów niepożądanych spośród zalecanych leków przeciwmalarycznych (zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy, bezsenność).
  • Doxycyclinum – 1 caps. (100mg) dziennie w czasie posiłku, o tej samej porze dnia, rozpoczynając 1-2 dni przed wyjazdem w rejon malaryczny, kontynuując w trakcie pobytu oraz stosując profilaktykę przez 4 tygodnie po powrocie. Ujemną stroną leku są liczne objawy niepożądane: nudności, wymioty, drożdżyca jamy ustnej, drożdżyca pochwy, hepatotoksyczność, nadwrażliwość na światło słoneczne, fotodermatozy.
  • Lariam – 1 tabl. (250mg) raz w tygodniu w czasie posiłku, zawsze tego samego dnia, rozpoczynając 1-2 tygodnie przed wyjazdem w rejon malaryczny, kontynuując w trakcie pobytu oraz stosując profilaktykę przez 4 tygodnie po powrocie. Ze względu na działania niepożądane dotyczące zaburzeń neuropsychiatrycznych, lek jest przeciwwskazany do stosowania w niektórych grupach zawodowych, np. wśród personelu lotniczego. UWAGA!!! Podczas przyjmowania lariamu tego dnia nie wolno pić alkoholu, piwa też!!!
  • Arechin nie jest skutecznym lekiem w chemioprofilaktyce malarii na terenie Birmy ze względu na wysoką oporność zarodźców malarii (Plasmodium), dlatego też lek nie powinien być stosowany na terenie tego kraju.

Wodę zawsze należy pić butelkowaną. Proponuję także w miejsce wody pić często soki, które zawierają cukier i zatrzymują w ten sposób odpowiednią ilość wody w organizmie.

Ponieważ każdego dnia należy spodziewać się deszczu, dobrze jest się zaopatrzyć w peleryny. Kurtki deszczowe, zwłaszcza te nieprzemakalne jeżeli nie są za kolana, są bezużyteczne. Tak samo polskie parasolki są za małe i za słabe na siłę deszczu tropikalnego. Lepiej nabyć coś na miejscu.

Dobrze jest wziąć ze sobą zapas suchej bielizny osobistej. Po mocnym deszczu ubranie nie wysycha i w zasadzie cały czas jest lekko wilgotne.

Obowiązkowo należy zaopatrzyć się w krem przeciwsłoneczny z filtrem co najmniej 30. Proszę również pamiętać o niemniej ważnym nakryciu głowy i okularach przeciwsłonecznych. Nawet jeżeli są chmury lub mgła, rozpraszają one promienie słońca potęgując jego działanie.

Należy także obowiązkowo zaopatrzyć się w zapas leków przeciwgorączkowych i przeciwbiegunkowych.

Birma elektryczność:

W Birmie nie ma prądu z gniazdka 24h na dobę. Bywa tak, że jeśli wybierzemy się na wieczorny spacer ulicami Yangon/Rangun (gdzie mieszka blisko 5 milionów osób), nagle możemy znaleźć się w zupełnych ciemnościach. Ulice ciemne, domy niewidoczne. Jeśli widzimy światło, to albo jest to kompleks świątyń albo hotel, guesthouse, czy drobny supermarket. Te miejsca posiadają własne generatory prądu i gdy rząd wyłącza dostawy wieczorem, uruchamiają je. Zresztą generatory te są widoczne w postaci olbrzymich metalowych skrzynek poustawianych jak wieże przed wejściem do w/w obiektów. Czym droższy hotel tym prąd jest dłużej. W części jest tylko do godz. 22, a w części przez całą noc. Zawsze warto o to zapytać, jak potrzebujemy mieć do niego dostęp.

Birma gniazdka:

  • typ C i F – stosowany w Polsce (kontakty na dwa bolce lub z uziemieniem)
  • typ D i G – stosowany w Wielkiej Brytanii (kontakt na trzy bolce w formie trójkąta – grube i cienkie)

Birma zachowanie w świątyniach:

We wszystkich świątyniach chodzimy boso!!! Nie pozwala się nakładać na stopy skarpet. Na terenie historycznego Baganu buty najczęściej trzeba już zdjąć na drodze dojazdowej do obiektu. Oznacza to w praktyce konieczność poruszania się boso po drogach gruntowych, wchodzenia po kamiennych, czy ceglanych stopniach. Także chodzenia po drewnianych płaszczyznach bardzo często silnie nagrzewających się w promieniach słońca.
Jeśli komuś to nie pasuje, cóż, trzeba wówczas zostać albo w domu albo w hotelu. Można także pomyśleć sobie o kolejnych stopniach wtajemniczenia fakirskiego chodząc po rozżarzonych kamyczkach.

Strój w świątyniach jest dopasowany do klimatu. Nikt nie zwróci uwagi na krótkie spodnie, czy nie zakryte ramiona.

Birma zakwaterowanie:

Podstawowym problemem z zakwaterowaniem w Birmie istniejącym od dekady jest z jednej strony niedostatek miejsc w hotelach o przyzwoitym standardzie w relacji do zapotrzebowania, tzn. ilości odwiedzających. Z drugiej strony zaś rząd Birmy ściśle koncesjonuje usługi hotelarskie dotyczące wszystkim poziomów: guesthousy, hostele, hotele, resorty. Wynik tego jest taki, że w sezonie, a zwłaszcza w styczniu, bez uprzednio zrobionej rezerwacji trudno znaleźć miejsce.
Dlatego jadąc do tego kraju powinniśmy:

  • Spróbować porobić rezerwacje z Polski poprzez popularne portale rezerwacyjne.
  • Obowiązkowo dokonać rezerwacji pierwszego noclegu, ponieważ to jego adres wpisujemy do wniosku wizowego, zwłaszcza e-wiza.
  • Być przygotowanym na relatywnie wysokie ceny zakwaterowania w porównaniu z oferowanym standardem. Nie rzadko cena pokoju z grzybem na suficie wyniesie 25 USD. Dobrze, że obiekty oferują zawsze cenę noclegu ze śniadaniem. Ponoć to zalecenie władz.
  • Nie oczekiwać zalewu ofertami noclegu po wyjściu z lotniska lub dworca autobusowego. Obecnie przeciętny Birmańczyk, jak też klasztory buddyjskie, z uwagi na ścisły monitoring zakazu prowadzenia usług turystycznych poza kontrola państwową, nie udzielą nam noclegu. Kilka lat temu praktycznie w każdym klasztorze można było przenocować za opłatą.

Mając na uwadze relacje ceny do standardu, osobom które wybierają podróż z nocowaniem w hotelach, optymalnym rozwiązaniem jest wybór hoteli 3* i 4*. Ceny w tych obiektach wahają się (stan na 2015 r.) między 50 a 70 USD za pokój 2 osobowy/noc. Cena ze śniadaniem. Osoby podróżujące nad Jezioro Inle powinny mieć na uwadze, iż w okresie koniec grudnia – połowa lutego bez dokonania wcześniejszej rezerwacji miejsca trudno będzie znaleźć cokolwiek!

Miejsca polecane:

  • Yangon/Rangun – Grand Palace Hotel. Hotel 3* położony niedaleko dworca hotelowego, lecz także Pagody Szwedagon. Obsługa w większości hinduska. Pokoje standardowe o dobrym komforcie. Znakomite śniadanie.
  • Mandalay – Royal Pearl Hotel. Hotel 2* usytuowany w przeszklonym wieżowcu (na standardy birmańskie wieżowcem można określić budynek posiadający 10 pięter). Pokoje małe, ale pod względem komfortu warte ceny.
  • Bagan/Pagan – Tharabar Gate. Hotel 4* położony na obrzeżach historycznego Baganu. Posiada piękny ogród, a pokoje są dosyć luksusowe. Najlepsze to te wykładane boazerią. Śniadanie znakomite. Jedyny minus to taki, iż na piechotę do obszaru historycznego Baganu na piechotę jest trochę daleko, trzeba wziąć rikszę lub taksówkę.
  • Jezioro Inle – Inle Resort. Hotel 4*, do którego dostaniemy się wyłącznie łodzią. Na powitanie nam zaśpiewają, zaś potem otrzymamy klucze do domku składającego się z dwóch części – pokoju dziennego i sypialni. Buty zostawia się przed wejściem. W środku cały domek jest urządzony na styl japoński, z matami, charakterystycznie zamykanymi drzwiami. Całość sprawia wrażenie bajki, zwłaszcza gdy wyjrzymy też na werandę i uświadomimy sobie, iż jesteśmy na środku dywanu z traw, który faluje pod wpływem wód Jeziora Inle oblewających cały obiekt. Nie wiele jest miejsc na świecie, gdzie przyszło nam nocować w takiej perspektywie. Dodatkowo pod wieczór obsługa motorówkami okrąża cały hotel rozpylając środki odstraszające komary.

Birma 464
Powitanie na przystani hotelowej

Birma 576
Czujemy się jak na pływającej wyspie

Birma 437
Pokój dzienny

Birma 509
Widok przez okno na wody Jeziora Inle

Birma 571
Możliwość odpoczynku, też pomedytowania na werandzie

Birma telefon/internet:

Niestety minęły już te wspaniałe czasy, kiedy po wjeździe do Birmy nasz telefon komórkowy głuchł, bo nie było zasięgu i przez następne 3 tygodnie podróży nie musieliśmy się kontaktować ze światem zewnętrznym. Jednak w przeciągu ostatniej dekady w miarę jak Birma coraz bardziej otwiera się na świat zewnętrzny i tu kult komórki zawitał. Obecnie jednak nadal są kłopoty z kupieniem miejscowej karty sim. Nie jestem tylko przekonany, czy jej ewentualne posiadanie aż tak jest nam tam potrzebne. Koszt rozmowy z Birmy do Polski wg stawek operatora polskiego to kilkanaście złotych za minutę połączenia.
Co innego internet. Sieć wi-fi ma się w Birmie już nieźle, tzn. każdy hotel, czy guesthouse udostępnia możliwość połączenia się z siecią wi-fi. Internet będzie nam ułatwiał życie, jeśli przykładowo chcielibyśmy załatwić formalności związane z pozwoleniami na wjazd do niektórych sąsiadów Birmy (np. Indii), czy zarezerwować lot, lub zarezerwować nocleg w hotelu.

Birma transport:

Birma samolotem:
Z uwagi na słabą infrastrukturę lądową w postaci dobrych i szybkich dróg korzystanie z komunikacji lotniczej w Birmie jest bardzo potrzebne. W kraju są 3 lotniska międzynarodowe oraz szereg lotnisk lokalnych:

  • Yangon/Rangun – położony ok. 10 km na północ od centrum Rangunu.

Port obsługuje połączenia międzynarodowe do:

– Tajlandii (realizowane przez Air Asia, Nok Air, Bangkok Airways oraz narodowego przewoźnika Myanmar Airways Intl.),
– Chin (realizowane do Kantonu przez China Southern Airlines, Hongkongu przez DragonAir, Pekinu, Kunmingu i Szanghaju przez China Airlines),
– Malezji (Air Asia, Malaysia Airlines i narodowy Myanmar Airways Intl.),
– Singapuru (Jetstar Airways, SilkAir, Tiger Airways, Singapore Airlines oraz narodowy Myanmar Airways Intl.),
– Indii (Delhi – Air India oraz Gaya w prowincji Bihar realizowane sezonowo przez Golden Myanmar Airlines),
– Wietnamu (Vietnam Airlines),
– Korei Południowej (lotnisko w Incheon liniami Korean Air i Asiana Airlines),
– Japonii (lotnisko Narita realizowane przez All Nippon Airways),
– Kataru (Qatar Airways),
– Włoch (na lotnisko Malpensa w Mediolanie realizowane przez przewoźnika Blue Panorama),
– Niemiec (lotnisko we Frankfurcie realizowane przez przewoźnika Condor).

Port w Yangon/Rangun obsługuje połączenia krajowe realizowane przez linie lotnicze:

Air Bagan (Nyaung U – Bagan/Pagan, Chanmyathazi – Mandalay, Heho – Jezioro Inle, Kawthaung, Dawei, Tachileik, Kalay, Kengtung, Lashio, Mazin – Bago, Myeik, Pathein, Putao, Sittwe – Mrauk U).
Rozkład lotów Air Bagan z lotniska w Yangon/Rangun na zimę 2015/2016: http://www.airbagan.com/winter-schedule.html
Air Mandalay (Nyaung U – Bagan/Pagan, Chanmyathazi – Mandalay, Heho – Jezioro Inle, Tachileik, Kengtung, Mazin – Bago, Naypyidaw, Sittwe – Mrauk U).
Strona przewoźnika: http://www.airmandalay.com
Myanma Airways (Nyaung U – Bagan/Pagan, Chanmyathazi – Mandalay, Heho – Jezioro Inle, Kawthaung, Dawei, Kyaukpyu, Loikaw, Mawlamyine, Mazin – Bago, Myeik, Pathein, Sittwe – Mrauk U).
Strona przewoźnika: http://www.flymna.com/flights
Air Kanbawza (Nyaung U – Bagan/Pagan, Chanmyathazi – Mandalay, Heho – Jezioro Inle, Hommalin – stan Sagaing przy granicy z Indiami, Myeik, Naypyidaw).
Rozkład lotów na zimę 2015/2016 na stronie przewoźnika: http://airkbz.com/flightschedule Trochę średnioczytelny, ale można sobie ściągnąć też w formacie .pdf

Nieoficjalna strona portu lotniczego w Yangon/Rangun: http://www.yangonairportonline.com

  • Mandalay – znajduje się 12 km na południe od aglomeracji Mandalay.

Port obsługuje połączenia międzynarodowe do:

– Tajlandii (realizowane przez Bangkok Airways, Air Asia),
– Chin (do Kunmingu realizowane przez China Southern Airlines).

Port w Mandalay obsługuje połączenia krajowe realizowane przez linie lotnicze:

Air Bagan (Heho – Jezioro Inle, Nyaung U – Bagan, Yangon/Rangun).
Myanma Airways (Nayipidaw, Kalay, Khamti, Yangon/Rangun, Kengtung, Lashio).
Air Kanbawza (Nyaung U – Bagan, Yangon/Rangun, Heho – Jezioro Inle).
Asian Wings Airways (Yangon/Rangun, Nyaung U – Bagan, Bhamo, Myitkyina).
Strona przewoźnika: http://asianwingsair.com
Yangon Airways (Yangon/Rangun, Nyaung U – Bagan, Heho – Jezioro Inle, Lashio).
Strona przewoźnika: http://www.yangonair.com. Znajduje się tam plik z rozkładem lotów na zimę 2015/2016 jako zeszyt google. Średnioczytelny, ponieważ wgrywają się tylko poniedziałki i wtorki. Ponadto trzeba znać kody oznaczeń portów lotniczych.
Golden Myanmar Airlines (Nyaung U – Bagan, Yangon/Rangun, Heho – Jezioro Inle, Myitkyina).
Strona przewoźnika: http://www.gmairlines.com. Ciekawe, że loty można zarezerwować płacąc w dolarach amerykańskich lub singapurskich.

Strona międzynarodowego portu lotniczego w Mandalay: http://www.mandalayairport.com

  • Port lotniczy Nayipidaw – teoretycznie trzeci z portów międzynarodowych usytuowany koło obecnej stolicy Birmy – Nayipidaw. Nie jest on jednak nadal znaczącym węzłem komunikacyjnym w Birmie.
  • Lotnisko w Heho – tu przylatuje się po to, aby spędzić czas nad Jeziorem Inle i przeprowadzać trekkingi w okolicach Kalaw.
    Strona, gdzie podejrzeć można rozkład lotów: http://ourairports.com/airports/VYHH/flights.html
  • Lotnisko Nyaung U w Bagan/Pagan – lotnisko dla odwiedzających starożytna stolicę Birmy w Bagan/Pagan.
    Informacje na temat lotów dostępne są na stronie przewoźnika mającego tam swoją bazę, czyli Air Bagan: http://www.airbagan.com
  • Lotnisko w Sittwe – tu przylatujemy, jeżeli chcemy dotrzeć do Mrauk U.
    Strona, gdzie podejrzeć można rozkład lotów: http://ourairports.com/airports/VYSW/flights.html

Niektóre miejsca, gdzie latają linie lotnicze mogą wymagać specjalnych pozwoleń na pobyt!!!

Birma autobusem:

Stan dróg w Birmie jest delikatnie rzecz ujmując fatalny. Polega to na tym, iż główne drogi asfaltowe są wąskie, co uniemożliwia szybkie przemieszczanie się na znaczne odległości. Do wielu miejsc odwiedzanych przez przyjezdnych prowadzą drogi gruntowe utwardzone, które jednak podczas pory deszczowej lub w okresach przejściowych są zalewane i nieprzejezdne.
Jednak mimo tego sieć połączeń autobusowych na terenie Birmy jest dobrze rozwinięty, na pewno też dużo tańszy, niż komunikacja lotnicza. W trakcie podróży autobusami, która często trwa kilkanaście godzin, także mamy niepowtarzalną możliwość zaznajomienia się ze zwyczajami miejscowych.

Pamiętać jednak należy o dwóch niezwykle ważnych kwestiach:

  • Rozkład siedzeń w autobusach w Birmie jest skrojony na wzrost ludności miejscowej. Dlatego osoby wysokie mogą mieć problem z siedzeniem. Wówczas, przy wielogodzinnej jeździe ważne są postoje, tak aby rozprostować nogi, pochodzić chwilę. Jeśli potrzebujemy takiego postoju, to należy prosić kierowcę do skutku. Jako przyjezdnym nie odmawiają takich próśb. Najlepiej, aby postój był robiony średnio co 2 godziny.
  • Przy wyborze komunikacji autobusowej wyposażmy się w czapki, opaski na szyję, czy wręcz szaliki, ponieważ klimatyzacja w środkach transportu albo działa na maksimum albo w ogóle.

W każdym mieście jest dworzec autobusowy. Ze zdobyciem miejsca w autobusie nie ma jakiegoś specjalnego problemu. Jednak w sezonie (listopad – marzec) jeśli chcemy się wybierać na plaże w Ngapali, czy nad Jezioro Inle trzeba taki kurs zarezerwować sobie z kilkudniowym wyprzedzeniem.

Aby dostać się z Rangunu do centralnej Birmy (Mandalay, Jezioro Inle, Bagan) trzeba pojechać na dworzec autobusowy Aung Mingalar. Znajduje się on ok. 18 km od centrum miasta niedaleko portu lotniczego. Z centrum na dworzec możemy dostać się autobusem miejskim nr 43. Koszt 100 MMK – 200 MMK w zależności od tego, czy jest to kurs zwykły, czy przyspieszony. Czas jazdy to 45 minut w godzinach rannych, aż do 1,5 godziny jak są korki (po 9.00 rano i wieczorem). Autobusy na dworzec kursują między g. 6.00 a 21.00. Także funkcjonuje tak zwany serwis dojazdowy realizowany przez firmę Aung Ma Ha, ale jest on ciut droższy (1 000 MMK/os.), który bezpośrednio zawozi z miejsca zbiórki przy Pagodzie Sule na dworzec autobusowy. Kursy organizowane są między g. 5.30 a 21.00. O taki serwis możemy zapytać kupując bilet na połączenie.

Poniżej rozkład jazdy z Rangun Aung Mingalar (stan na 2015 r., niektóre ceny zaktualizowane w styczniu 2017 r. w oparciu o informacje od Anny Konopek).

Nocne autobusy jeżdżą 2 razy szybciej. Autobusem w ciągu dnia jedziemy kilkanaście godzin, nocnym znacznie krócej.

 Destynacja Godzina wyjazdu   Czas jazdy  Operator  Cena w MMK/os.
Mandalay – VIP 8.30; 9.00; 20.30 20/8 godzin E-lite 18 000
Mandalay 20.00; 21:00; 21:30 9 godzin E-lite 10 500
Mandalay – VIP 21:30; 22:00 8 godzin Shwe Mandalar 16 500
Mandalay [na 2017 r.] 17:00; 20:00; 21:00; 21:30 8 godzin Shwe Mandalar 20 000
Bagan 8:00 9 godzin Shwe Mandalar 15 000
Bagan 18:00 10 godzin Ye Thu Aung 15 000
Taunggyi (J. Inle) 17:00 12 godzin Shwe Nan Daw 11 000
Taunggyi (J. Inle) – VIP 18:00 11 godzin Shwe Nan Daw 17 500
Taunggyi (J. Inle) 16:00 13,5 godziny E-lite 16 000
Taunggyi (J. Inle) 19:00 11 godzin Shwe Mandalar 15 000
Nayipidaw 7:00 – 22:00 co godzinę oraz 1:00 i 2:00 10 godzin E-lite 9 000
Mawlamyine 8:00; 20:00 9 godzin Yaung Ni Tun 11 000
Mawlamyine 21:00 9 godzin Mandalar Min 11 000
Kyaikhtiyo 6:00 – 16:00 co godzinę 4 godziny Win 8 000
Taunggoo 7:00; 9:00; 13:00; 15:00 5 godzin Sae Taman 4 500
Taunggoo 15:00; 17:00; 19:00 5 godzin Gandawin 4 500
Chaung Thar 6:00 7 godzin Shwe Pyi Lwin 10 000
Ngwe Saung 6:30; 7:00 7 godzin Shwe Pyi Lwin 10 000

Drugi, mniejszy dworzec autobusowy w Yangon nazywa się Dagon Ayer lub Hlaing Thar Yar. Położony jest 15 km na wschód od centrum miasta. Z tego dworca dostaniemy się przede wszystkim do miejscowości nadmorskich takich jak Ngwe Saung czy Chaung Thar, gdzie są plaże. Koszt kursu to około 8 000 MMK za osobę w jedną stronę.
Z Dagon Ayer możemy też dojechać do Pathein.
Aby dostać się na dworzec Dagon Ayer należy wziąć autobus nr 333 odchodzący z centrum Yangon (Anuwratha Street). Koszt przejazdu to 200 MMK.

Główny dworzec w Mandalay to Chan Mya Shwe Pyi Highway Bus Station (Kywe Se Kan) położony 10 km od centrum miasta. Z portu lotniczego w Mandalay przejazd trwa około 1 godziny. Z centrum ok. 30 minut. Z portu lotniczego na dworzec najlepiej wziąć taksówkę (koszt 7 000 MMK). Z centrum miasta niestety też tylko taxi (koszt 5 000 MMK – stan na styczeń 2017 r. informacja od Anny Konopek).

Poniżej rozkład jazdy z Mandalay Chan Mya Shwe Pyi Highway (stan na 2015 r.)

 Destynacja Godzina wyjazdu  Czas jazdy  Operator  Cena w MMK/os. 
Bagan 8:00; 9:00; 12:00; 20:00  6 godzin Shwe Man Thu 8 500
Yangon 9:00; 10:00; 19:00; 20:00 10 godzin Shwe Mandalar* 10 000
Taunggyi (J. Inle) 19:00; 20:00 9 godzin - 10 000
Myawaddy – granica z Tajlandią 9:00 21 godzin GI Group 23 000
Pyay 16:00 12 godzin - 10 000
Mawlamyine 18:00 13 godzin Ya Za Aung 15 000

*Są także inne firmy, jak E-lite, Acadamy, ale Shwe Mandalar jako jedyny na tej trasie dokonuje wymiany kierowców w połowie drogi dla podniesienia bezpieczeństwa podróży.

Drugi dworzec w Mandalay to Pyi Gyi Myat Shin. Znajduje się po wschodniej stronie centrum miasta na rogu ulicy 37 i 60. Z tego miejsca możemy pojechać do regionów północno-wschodnich, a przede wszystkim do granicy birmańsko-chińskiej w Muse. Na dworzec można dojść na piechotę. Taksówka kosztuje 5 000 MMK z dworca kolejowego. Czas przejazdu 15 minut.

Poniżej rozkład jazdy z Mandalay Pyi Gyi Myat Shin (stan na 2015 r.)

 Destynacja Godziny odjazdu  Czas przejazdu  Operator  Cena w MMK/os. 
Lashio 6:00; 18:00 7 godzin - 6 000
Hsipaw 6:00; 12:00 - - 5 000
Muse Trzeba pytać na miejscu - - -

Trzeci dworzec obsługujący połączenia z północną częścią kraju i z regionami przy granicy z Indiami to Thiri Mandala bus station. Znajduje się w centrum miasta na ulicy 23. Stąd pojedziemy do:

  • Monywa – odjazd co godzinę od 8.00 rano. Czas przejazdu 2 godziny. Koszt 2 000 MMK/os.
  • Pakkoku – czas przejazdu to 4 godziny. Koszt 8 000 MMK/os.
  • Mogo – przy tej destynacji potrzebne jest specjalne zezwolenie na przejazd.

Birma pociągiem:

Podróż pociągiem po Birmie jest z reguły mniej komfortowa, niż podróż autobusem. Jest też często znacznie dłuższa i… droższa, zwłaszcza dla obcokrajowców.
Kiedy autobusem z Yangon do Mandalay możemy zajechać w 8 lub 9 godzin, podróż pociągiem trwa 12 godzin, a bilet potrafi być 4 razy droższy od autobusowego. Jednak pociąg niekiedy może okazać się ostatecznym rozwiązaniem, kiedy np. w sezonie nie ma miejsc w samolocie i autobusach także, a musimy się dostać w określone miejsce, bo leci nam czas do końca ważności wizy.

Ciekawostką jest to, iż bilety kolejowe cudzoziemcy mogą w Birmie kupić wyłącznie za USD!!!

Najważniejszym dworcem kolejowym w Birmie jest Dworzec Centralny w Mandalay. Znajduje się on na 78 ulicy dokładnie za południową pierzeją Pałacu Na Fosie. Jest to trzykondygnacyjny budynek. Kasy dla cudzoziemców znajdują się na drugim piętrze. Aby przejechać się koleją, trzeba podać cały zestaw dokumentów typu okazać paszport, wypełnić kilka formularzy. Żmudne to jest i czasochłonne.

Poniżej lista destynacji, dokąd można udać się z Mandalay.

 Destynacja  Godzina wyjazdu  Czas przejazdu  Cena w USD/os.
Pyin Oo Lwin – Most Gokteik – Kyaukme – Hsipaw – Lashio 4.00 12 godzin od 10
Bagan 21.00 7 godzin 6 – 10
Thazi – Naypyidaw – Taungoo – Bago – Yangon/Rangun 6.00; 15.00; 17.00 12 godzin od 40
Kalaw – Shwenyaung (J. Inle) - - -
Myitkyina 12.00; 14.20; 15.30; 16.20 18 – 24 godziny od 36

Z tym, że pociąg do Bagan ma stację końcową w Bagan znacznie dalej, niż jest usytuowany port lotniczy. Aby dostać się nad Jezioro Inle trzeba najpierw pojechać pociągiem do Thazi, a tam przesiąść się na kolejny pociąg przez Kalaw do Shwenyaung, skąd trzeba wziąć bus na przystań w Nyaung Shwe.

Chyba najbardziej godna polecenia jest podróż pociągiem na północ kraju do Myitkyina. Jest to bardzo malownicza krajobrazowo trasa, ale ponieważ prowadzi tam jeden tor i pociągi towarowe mają pierwszeństwo trzeba uzbroić się w cierpliwość, bo podróż w jedną stronę może zająć nawet 2 dni. Przy wyborze tej trasy należy też sprawdzić, czy nie potrzebne są dodatkowe zezwolenia na wjazd do regionów północnych.

Birma łódką, Birma statkiem:

Komunikacja rzeczna w Birmie pełni równoprawną funkcję z komunikacją drogową. Bardzo często bywa tak, iż aby dostać się do wielu miejsc, które odwiedzamy w tym kraju łatwiej jest tam znaleźć się przez dotarcie statkiem, barką, czy łodzią. Niekiedy po rzece też pływa się w Birmie szybciej i bardziej komfortowo, niż może nam to zaoferować transport drogowy.

Poniżej wyszczególnione te regiony Birmy, gdzie bez wątpienia warto skorzystać z komunikacji rzecznej:

  • Trasa Mandalay – Bagan – pokonanie tej trasy statkiem po rzece Irrawady jest jednym z klasyków podróżowania po Birmie. Dlaczego? Otóż teren starożytnego Baganu położony jest nad rzeką, także strefa turystyczna Nyaung U. Dlatego jeżeli podróżujemy z Mandalay do Baganu najkorzystniej jest skorzystać z transportu rzecznego. Podróż zajmuje od 9 do 12 godzin, zależy to od poziomu wód w rzece. Statki odpływają codziennie między godziną 5.30 a 6.30. Jednak z powodu dużego zainteresowania rejsami należy w porcie czekać na zaokrętowanie już koło godziny 4.00 rano. Bilety na statki kupuje się zwykle w którejś z oficyn znajdujących się między ulicami 26 i 35 w centrum miasta. Koszt przejazdu statkiem to: 15 USD za wejście na pokład; 30 USD za kabinę bez posiłków; 42 USD za fotel z dwoma posiłkami i butelką wody mineralnej. Stan na styczeń 2017 r. informacja od Anny Konopek. Statki mają szerokie pokłady z fotelami lotniczymi poprzetykanymi gęsto towarami, bagażami miejscowych. Trasa na Irrawady do Bagan ma przystanki pośrednie.
  • Jezioro Inle – aby dostać się do któregoś z hoteli lub resortów położonych na jeziorze niezbędna jest łódź. Także, aby odwiedzić wioski rozrzucone po tafli jeziornej dostaniemy się tam wyłącznie łodzią. Kurs z Nyaung Shwe do strefy hotelowej łodzią kosztuje około 5 000 MMK za łódź. Na łódź wchodzi maksymalnie 4 lub 5 osób. Koszt całodziennego wynajęcia łódki po jeziorze nie powinien być wyższy, niż 25 000 MMK [stan na styczeń 2017 r. informacja od Anny Konopek]. Można wówczas ustalić kolejność zwiedzania wiosek i klasztorów położonych na Jeziorze Inle. W 2017 r. także możliwa jest 3 – 4 godzinna wyprawa łódką po kanałach koło Nyaung Shwe do wiosek ludu Indein. Łódka na maksymalnie 5 osób. Koszt całej łódki to 18 000 MMK. Ale tu trzeba być ostrożnym, ponieważ oprócz zwiedzania niestety w trakcie jazdy spotykamy się z szeregiem wizyt w sklepach, bazarach i innych fabrykach w rodzaju emporium. Informacja od Anny Konopek ze stycznia 2017 r.
  • Trasa Mandalay – Mingun – podróż łodziami trwa 60 – 90 minut. Wypływa się każdego dnia o g. 9.00. Koszt 5 000 MMK/os. Bilety na ten rejs są do nabycia na rodu Strand Road i 23 ulicy. Są także prywatne łodzie, które można wynająć za 25 000 MMK łódź o pojemności do 5 osób lub za 5 000 MMK/osoba, jeżeli chcemy wziąć łódź większą o pojemności 6 – 10 osób. Pamiętajmy, że ostatni kurs powrotny z Mingun do Mandalay realizowany jest o g. 17.00.
  • Trasa Mandalay – Bhamo – jest to podróż trwająca do 3 dni w górę rzeki Irrawady. Statki odpływają w poniedziałki, czwartki i soboty o g. 6.00. Stateczki w trakcie podróży oferują spanie w mocno rustykalnych warunkach i wodę mineralną, a zatem bez posiłków. Koszt rejsu to 12 USD/os. za wejście na pokład lub 60 USD za kabinę.

Birma taksówką, Birma prywatnym samochodem:

W Birmie panuje ruch prawostronny. Jednak został wprowadzony po przewrocie w 1988 r. Ponieważ większość samochodów w Birmie sprowadzanych jest z Japonii, Tajlandii, czy Indii, gdzie mamy ruch lewostronny, nikt ich nie przerabia. Dlatego w Birmie panuje bardzo dziwna sytuacja, kiedy każdy samochód ma kierownicę po prawej stronie i kierowcy próbując wyprzedzić, muszą się sporo nagimnastykować, aby cokolwiek zobaczyć. Ostatnio rusza import samochodów z Chin, co być może trochę zmieni tę zaskakujący krajobraz na drogach.

Taksówka w Birmie zwykle pełni rolę prywatnego samochodu z kierowcą, jaki możemy sobie wynająć. Niekiedy taksówką wynajmowaną można się zabrać z innymi podróżującymi. Do wielu miejsc można dostać się wyłącznie w taki sposób. Zawsze płaci się za wynajem wozu, nie od osoby.
Czy w większych miastach opłaca się jeździć taksówką? Moim zdaniem raczej nie. Taksówka jak i autobus miejski razem stoją w korkach. W miastach taksówka powinna być traktowana jako ostateczność.

Gdzie znaleźć taksówkę? Nie ma czegoś takiego jak postoje. Najlepiej pytać w restauracjach, hotelach.

W takich miastach jak Yangon, czy Mandalay koszt przejazdu taksówką w mieście to wydatek rzędu 3 000 – 5 000 MMK.

Można także wynająć taksówkę na czas. Godzina kosztuje od 3 000 MMK.

Poniżej przykładowe ceny wynajmu taksówki, przejazdów w Birmie:

  • Pagoda Kakku – rejon Taunggyi koło Jeziora Inle – cały dzień kosztuje 50 000 MMK.
  • Góra Popa (Mount Popa) – koło Mandalay – pół dnia kosztuje 80 000 MMK – aktualizacja ze stycznia 2017 r. dzięki Annie Konopek .
  • Bago – Kyaikto (Złota Góra) – cały dzień kosztuje 50 000 MMK.
    Wjazd na Złotą Górę ciężarówką – 5 000 MMK/os. w dwie strony.
  • Yangon – Bago – przejazd w jedna stronę 40 000 MMK.
  • Yangon – lotnisko międzynarodowe – przejazd w jedną stronę 10 000 MMK.
  • Mandalay – całodzienna wycieczka po mieście taksówką – 40 000 MMK.
  • Mandalay – Nyaungshwe (przystań nad Jeziorem Inle) – przejazd w jedną stronę – 25 000 MMK.

Birma tuk-tukiem:

W każdym kraju Azji Południowo-Wschodniej tuk-tuk to bardzo ważny środek transportu. Również często bardzo szybki. Tuk-tuki są napędzane siłą ludzkich mięśni lub zastępowane końmi mechanicznymi. Pierwszy rodzaj zatem przypomina nieco rower, drugi motorynkę. Jeśli naszym bagażem podróżnym są tylko plecaki, tuk-tuk z powodzeniem zastąpi nam komunikację miejską i taksówkę w miastach. Koszty przejazdów tuk-tukami po mieście to koszt rzędu 300 – 500 MMK/os. Informacja ze stycznia 2017 r. dzięki Annie Konopek.

Birma komunikacją miejską:

Potrzeba skorzystania z komunikacji miejskiej w Birmie praktycznie ogranicza się do jazdy autobusami po Yangon/Rangun. Sama przejażdżka jest sporym doświadczeniem. Autobusy miejskie w Yangon to staruszki pamiętające czasy II wojny światowej lub lata 50-te XX w. To, że jeszcze jeżdżą, zawdzięczamy pewnie miejscowym mechanikom. Osoby wysokie nie mają łatwo w tego typu autobusach. Kierowcy znają rozkład ulic, zaś przystanki są robione tam, gdzie potrzeba. Koszt biletu autobusowego to 200 MMK. Bilety sprzedaje konduktor po wejściu do wozu.

Birma jedzenie

Kuchnia birmańska czerpie sporo z kuchni krajów ościennych: Chin, Tajlandii, czy Indii. Dlatego nie można się dziwić, gdy przeglądając menu w restauracjach, czy barach natkniemy się na tajską zupkę Tom Yam z wielką, niepokrojoną langustą w misce doprawiona w sposób taki, iż przysłowiowo „dym idzie z uszu”. Ja tę zupę nazywam „dopalaczem”. Znajdziemy także kurczaka, czy kaczkę z ryżem jako chiński wkład w rozwój kulinarny kraju. Nierzadko też (zwłaszcza w miastach) do wyboru będziemy mieli zestawy kuchni indyjskiej z pieca tandoori, samosy, gamę potraw aloo, czy wszelkiego rodzaju paneery. Będąc w Birmie warto też spróbować dań czysto birmańskich. Czy takie są? Z tym jest kłopot, ponieważ kraj ten zamieszkuje 135 ludów, z czego tak naprawdę Birmańczycy wyłącznie rów Irrawady.

W takim razie trzeba kuchnię birmańską sobie niejako wyobrazić próbując zrobić zestaw z popularnych i ulubionych przez Birmańczyków składników.

Trzeba przyznać, że w Birmie je się naprawdę dużo warzyw i owoców. Niejednokrotnie są one łączone ze sobą w jednej potrawie. Ulubionym owocem większości Birmańczyków jest mango. Natomiast ulubionym warzywem jest tzw. „psi owoc”. To tłumaczenie z angielskiego „dogfruit”, wzięte z opisu owocu drzewa Archidendron jiringa, po birmańsku da nyin thee.

Mało kto wie, że w Birmie niezwykle lubiane są truskawki. Kraj posiada własne plantacje truskawek znajdujące się w okolicy Pyin U Lwin na północny wschód od Mandalay (droga na Leshio i dalej do granicy z Chinami). Oczywiście, podobnie jak w przyległych krajach, w Birmie dużą popularnością cieszą się inne tropikalne owoce, takie jak: durian, papaja, rambutany, litchi, jackfruit.

UWAGA!!!
Durianów nie wolno wnosić do sklepów oraz hoteli!!!

Drugim podstawowym produktem jest ryż. W Birmie, tak jak i u sąsiadów spotkamy miliony sposobów na przerabianie ryżu. Najpopularniejszy jest kauk hnyin – kleisty ryż, który będzie składnikiem praktycznie każdego dania w restauracjach, czy barach.

Trzeci produkt to makaron. Produkuje się go z mąki ryżowej. Birmańczycy dzielą makarony na trzy rodzaje ze względu na ich wielkość:

  • gruby makaron – nangyi,
  • zwykły makaron – nantay,
  • płaski makaron wstążkowy – nanpya,
  • bardzo cienki makaron – nanthay.

Pozostałe składniki do dań to:

  • tozaya – gotowane warzywa dodawane do głównego dania,
  • pone Yay Gyi – to czarna słona pasta wykonana ze sfermentowanych ziaren soi. Jej głównym producentem jest Bagan,
  • balachaung – krewetki z pastą ngapi,
  • hin – popularne danie curry, może być mięsne lub wegetariańskie. Generalnie birmańskie curry jest dużo łagodniejsze od indyjskiego i zawiera więcej oleju roślinnego,
  • aloo poori – to rodzaj nadętego, kruchego i chrupiącego pieczywa, które smażone jest na głębokim oleju. Zazwyczaj jest dodatkiem do curry,
  • nga cheik – gatunek fioletowego ryżu, który zazwyczaj je się na śniadanie,
  • ngapi – pasta rybna,
  • ngapi gyaw – smażone ngapi.

Na tej bazie konstruowane są birmańskie dania. Zakres użycia poszczególnych gam składników różni się poszczególnych w regionach. Zatem będziemy mieli sałatki:

  • thoke – ogólna sałatka z warzyw, tzw. śmieciówka. Traktowana jest jako dodatek do głównego dania.
  • thoke z Baganu, czyli sałatka z aromatycznych pomidorów, cebuli, delikatnego awokado, orzeźwiającego sosu z oliwy i limonki oraz pokruszonych orzeszków ziemnych. Tego smaku nie da się porównać z żadnym innym, nie da się go też zapomnieć.
  • gyin thohk, czyli sałatka z imbiru z ziarenkami sezamu.
  • khauk swe thohk, przygotowywana z makaronu, suszonych krewetek, posiekanej marchewki i kapusty. Całość polewa się dużą ilością sosu przygotowanego z mieszanki oleju arachidowego, sosu rybnego i soku z limonki.

Częstym dodatkiem do sałatek jest pasta rybna, imbir, lahpet (czyli kiszona herbata) oraz kefir. Ponadto, często dodawane jest pe ngapi, czyli sfermentowane ziarna fasoli, które zazwyczaj smażone są na głębokim oleju. Wyglądają jak zachodnie chipsy. Pe ngapi pochodzi ze stanu Szan, gdzie jest podstawą większości dań. Przebywając w Kalaw, nad Jeziorem Inle, czy granicznym Tachileik na pewno spotkamy się z pe ngapi.

Birmańczycy najczęściej jedzą kurczaka, ponieważ żadna z wielkich religii go nie zabrania, w odróżnieniu od wołowiny (nie jedzą jej buddyści i hinduiści) oraz wieprzowina (nie jedzą jej muzułmanie). W delcie Irrawady oraz na wybrzeżu zamiast mięsa w daniach głównych spotkamy owoce morza i przewagę past rybnych.

Dalej będziemy mieli dania główne, czyli:

  • tamin kyaw, czyli smażony ryż – najbardziej popularny w lokalnych restauracjach. Jest to ugotowany sypki ryż podsmażony z zielonym groszkiem, marchewką, cebulą i jajkiem.
  • tamin kyaw ze smażonym mięsem, najczęściej kurczakiem.
  • tamin kyaw z pastami chili. Dla wielu odwiedzających, zwłaszcza z zachodniego kręgu kulturowego, jest to jedno z najbezpieczniejszych dań, ponieważ praktycznie wszędzie wygląda i smakuje tak samo. Nie jest bardzo pikantne i brak w nim zaskakujących dla naszego żołądka niespodzianek.
  • ja zan jaw – makaron ryżowy smażony z warzywami i mięsem.

Ze słodyczy warto spróbować:

  • wyroby z tamaryndu – najczęściej w postaci kuleczek obsypanych cukrem. Tamarynd ma ostrawo-gorzki posmak i dlatego łagodzi się efekt poprzez kryształki cukru.
  • sanwin makin – ciasteczka z grubej mąki (tzw. semoliny), rodzynek, orzechów i maku.
  • shwe yin aye, czyli galaretka na bazie tapioki, mąki sago i mleka kokosowego.

napojów warto zwrócić uwagę na:

  • phaluda przygotowywany na bazie mleka i mleczka kokosowego. Ponieważ zawsze podaje się go z kostkami lodu, jeżeli nie jesteśmy pewni pochodzenia lodu, to możemy poprosić bez.
  • chang yeh – sok z trzciny cukrowej. Dla koneserów gatunku.
  • mon laq sang – sok z trzciny cukrowej z ryżem i długimi wiórami kokosowymi. Wersja dla odważnych koneserów gatunku.
  • dain jin tinyet yeh neq – sok z trzciny cukrowej z jogurtem. Wersja dla bardziej odważnych koneserów gatunku.
  • herbata – tradycyjna wersja podawana jest z mlekiem oraz dużą ilością cukru. Można również zamówić wersję bez mleka i cukru. Serwowane są w każdej restauracji czy barze i z reguły za darmo, jeśli zamówimy jedzenie.
  • piwo Myanmar lub Mandalay – najbardziej popularny napój z procentami. Sprzedawany jest w dużych butelkach 0,58 litra (pinta, czyli pół kwarty). Ale też relatywnie drogi.
  • whiskey – najpopularniejsze to Myanmar whiskey sprzedawane w buteleczkach 250 ml.

Birma waluta

Walutą jest kyat (MMK). Dzieli się na 100 pia. Słowo kyat wymawia się jak „cziat”. W obiegu są:

  • monety o wartości 1, 5, 10, 50, 100 kyatów.
  • banknoty o wartości 50 pia oraz 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 5000, 10000 kyatów.

W praktyce dla nas przyjezdnych podstawowym banknotem rozliczeniowym, na który starajmy się wymieniać waluty zagraniczne, jest 1 000 MMK. Nie należy wymieniać dolarów na banknoty kyatów o wyższych nominałach, gdyż może być kłopot z uzyskaniem reszty za dokonanie zakupów wysokimi nominałami na targu, czy małym sklepie. Niskie nominały z kolei powiększają grubość plików banknotów i ciężko je przechowywać.

Kurs 1 USD = 1 350 MMK (stan na początek 2017 r. informacja od Anny Konopek)

UWAGA!!!
W Birmie nadal przeważnie lubią dolary amerykańskie i raczej tylko tę walutę będzie można zamienić na kyaty.
W Birmie nadal trzeba mieć ze sobą banknoty w dobrym stanie, zwłaszcza 100 USD. Nie mogą być pomięte, porysowane i poklejone. Warto mieć banknoty wydane po 2006 roku.

Natomiast nie należy przesadzać z tym, że nie mogą być pozaginane na rogach i że nie przyjmują określonych numerów serii.
Kiedyś bowiem, cały handel walutowy był półlegalny. Tzn. waluta twardą można było płacić w hotelach, restauracjach, czy na terenach turystycznych. Panował także kurs oficjalny i ten drugi, dużo korzystniejszy – czarnorynkowy, różniący się od oficjalnego o 30 – 35%. Dlatego też wymiany dokonywało się na ulicy u „koników” w atmosferze lekkiego strachu i emocji. Prowadziło to do szeregu oszustw, gdyż prawie na każdej transakcji nieuczciwie zarabiali pośrednicy. I faktycznie, jeżeli nie dawaliśmy się oszukiwać, to „konik” odstępował od transakcji tłumacząc, iż nasze dolary są fałszywe, bo są pozaginane i nie błyszczą, jakby były prosto z drukarni. Ponadto od nas wymagano idealnych banknotów (zwłaszcza 100 USD), zaś w zamian wręczano miejscową walutę w stanie opłakanym.

Dziś spokojnie na lotnisku, czy w hotelu lub banku możemy dokonywać wymiany po kursie normalnym i unikajmy przygód z naciągaczami ulicznymi. Tylko w bankach wymienimy też EUR, GBP, BHT, SGD. Kurs USD jest w miarę jednolity na terenie całego kraju, jeśli wymieniamy na terenie w/w obiektów. Czasami może się zdarzyć, że kurs wymiany banknotów od 1 USD do 20 USD będzie nieco niższy, niż ten przy wymianie banknotów 50 i 100 USD.

Banknoty 1 USD można zachować sobie na napiwki.

Obecnie także działają już (przeważnie tylko w Yangon/Rangun) bankomaty, skąd można wyciągnąć USD i EUR oraz MMK. Każda taka transakcja obciążona jest jednak opłatą w wysokości 5 000 MMK. Jednorazowo można pobrać z bankomatu 300 000 MMK.

Dlatego moja propozycja.
Jeżeli mamy określony w przybliżeniu budżet naszej wyprawy po Birmie wymieńmy całość potrzebnych pieniędzy od razu po przylocie.
Jeżeli nie do końca wiemy, ile wydamy, wymieniajmy większymi partiami w hotelach, czy bankach.

Birma 009
Pierwsza wymiana nastąpiła w hotelu w Yangon/Rangun. Poprosiłem wyłącznie o banknoty 1 000 MMK

Birma ceny

Poniżej ceny przykładowych produktów (aktualizacja na I poł. 2017 r. dzięki Annie Konopek):
•1.5 l Butelka wody: 300 – 600 MMK
•Kawa, herbata: kawa do posiłku nie wliczana, herbata przeważnie tak. Na specjalne zamówienie: 500 – 1 000 MMK
•Sok ze świeżo wyciskanych owoców: 1 000 – 1 800 MMK
•0,5 l. piwa z beczki: 800 MMK
•pinta piwa Myanmar w sklepie: 1 300 MMK, zaś w restauracji 2 000 MMK(!!!)
•0.5 kg bananów: 700 – 900 MMK
•Wynajęcie skutera: 10 – 15 USD; w Bagan za wynajem skutera elektrycznego oczekuje się 8 000 MMK za dobę
•Wynajęcie roweru: 2 000 MMK za dobę
•Danie tamin kyaw (bez mięsa) : 1 600 MMK
•Ryż z kurczakiem w sosie słodko-kwaśnym: 2 200 – 3 200 MMK
•Porada lekarska: 1 600 MMK
•Antybiotyki (bez recepty) i lekarstwa: od 100 MMK do 1 500 MMK
•Pamiątki (wyroby z laki w Bagan, bambusa, wikliny, kopie ikon buddyjskich malowanych na płótnie w Bagan, ubrania z lotosu, jedwabiu nad Jeziorem Inle, biżuteria srebrna z Jeziora Inle): 5 000 – 10 000 MMK dziennie. Oznacza to średnią wartość koszyka nabywanych pamiątek każdego dnia.

Bingo_02

Gry losowe na Jeziorze Inle

Jak w to zagrać? Jakiś smagły człowieczek pokazuje mnie palcem i charakterystycznym gestem, w którym trzyma pomiętolone banknoty kusi mnie. No ale ile postawić? Szybko myślę. Standardowe 1 000 kyatów to może być za dużo, żeby im się przykro nie zrobiło. Dałem 100 kyatów i pokazałem takiego zielonego potwora wodnego umieszczonego na kostce. Na niego postawiłem.

czytaj
Birma 297

Rejs po Irrawady

Rzeka Irrawady w środkowej Birmie rozlewa się i wygrzewa w słońcu za mgłą jak leniwy wąż. Aby dostać się z Mandalayu do Baganu można wybrać opcję samolotem, lądem, a można też popłynąć rzeczną barką. My wybraliśmy tę ostatnią opcję. Ile się płynie? To zależy od pory roku, a tym samym od stanu wód.

czytaj
Birma 403

Jechaliśmy przez pola ryżowe we wschodniej Birmie

Jechaliśmy przez pola ryżowe we wschodniej Birmie. Największy region kraju zamieszkały przez Szanów – krewnych Tajów i nie mających nic wspólnego z Birmańczykami. Ot granice wyznaczone przez byłych władców: Chińczyków i Anglików. Droga wąska, lecz asfaltowa. Minąć nie ma się jak.

czytaj